اعضا محترم انجمن می توانند برای پرداخت حق عضویت سال 1398 از اینجا به صورت اینترنتی اقدام کنند


سلسله گفتاری پیرامون هنر و هنرمندان قالی تبریز/ استاد حبیب محمدعلی نژاد اول

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۲/۱۰/۱۶ | 

جرعه ای از جام عشق

سلسله گفتاری پیرامون هنر و هنرمندان قالی تبریز

تحقیق و نگارش از : سعید رونقیان تبریزی


مقدمه

 

تا کنون درموضوع قالی ایران و مجموعه عوامل آن  ، بسیار گفته و نوشته اند ، وهراندیشه ای با ویژه گیهای خاستگاه خود به شرح و وصف آن پرداخته است ، اما آنچه دراین میان جای تامل دارد عدم و یا کمینه بودن مطلبی گفتار و نوشتارهائیست که قالی وعوامل آن را آنگونه که هست ، نموده باشد و به عبارت دیگر، آنگونه قالی ایران وعوامل آن را نمایانده باشد که هویت مفهومی وموضوعی آن مستقل ازشخصیت حقیقی یا حقوقی گوینده یا نویسنده  ، برای خواننده یا شنونده قابل درک ودریافت باشد.

 البته بی هیچ اشارتی برآگاهان امر روشن است که بررسی کارشناسانه وعلمی قالی ایران بطورهمه جانبه ، به جهت وسعت جغرافیایی وگسترده گی موضوعی ومفهومی آن ، امرچندان سهل وساده ای نیست ، مخصوصا آنگاه که عقبه تاریخی نیزبراین عوامل افزوده شود که درآن صورت وقتی سخن از قالی ایران است ، حیطه کلام از پارت و ماد است تا به امروز، درمنطقه ای به وسعت جغرافیایی ختن تا قسطنطنیه . 

نگارنده همواره وبه هر بهانه ای متذکر این باورعقلی و علمی بوده است که هیچ کس نمیتواند به تنهایی قالی ایران را بطورهمه جانبه شناخته و بشناساند وادعای هرمدعی در این مقام جز لاف و گزاف نخواهد بود ، ولذا تنها راه شناخت فرش ایران روش استقرائی است تا بتوان از کنارهم نهادن مجموعه یافته های نظری وعملی همگان ، تعریف و توصیفی جامع و کامل از قالی ایران و مجموعه عوامل آن ارائه نمود.

 درپی این اندیشه به نسبت وسع و توان ، در جهت شناساندن گوشه ای از قالی ایران آنهم در محدوده زمانی و مکانی معین ، سلسله گفتاری به علاقمندان تقدیم می شود که درهرمقاله ازآن به طور مستقل یکی از عوامل قالی تبریز اعم از طراح و نقاش ، تولید کننده ، خبره ، امضا ها ، وهرآنچه بنوعی در شکل یا هویت قالی تبریز نقشی داشته است ، معرفی خواهد شد . 

لازم به ذکر است  که شرح و تفصیل جزئیات  هر مورد ، خارج از عهده مقالات بوده ،  لذا به ایجاب نوشتار، به صفات برجسته و نکات کلیدی هر مورد بسنده نموده و بگو نه ایکه خللی به موضوع وارد نشود رعایت اختصار شده است .

 توضیح لازم دیگر اینکه  بحسب احساس ضرورت عقلی، بر خلاف عرف معمول از عوامل و نقش آفرینانی سخن آغاز می کنیم که در قید حیات و حدالامکان مرجع و منبع همین نوشتارها باشند ، چرا که اگراین نقد بگذاریم و به نسیه ها بپردازیم ، چه بسا همین افراد معدود و منابع محدود را نیز که بمثابه دائره المعارف هایی از احوال قالی تبریز هستند  ، بدون اخذ و ثبت هیچ شرح و احوالی از کف بدهیم .

 


 

مقاله هفتم

 

استاد حبیب  محمدعلی نژاد اول

صندوقچه اسرار فرش آذربایجان

استاد حبیب محمدعلی نژاد اول

1 _ استاد حبیب محمدعلی نژاد اول


خبره کلمه ای متداول در افواه عموم است که کمتر کسی با معنی عرفی آن نا آشناست  و همگان به تناسب موضوع عموما بدون دقت درعمق معنی ، آن را مورد استفاده قرار می دهیم ، این کلمه عادی شده وبظاهر کم اهمیت ، چنانچه در مقام حقیقی و جایگاه متناسب با معنی قرار گیرد ،  واجد توضیح مکمل و شرح مفصل خواهد بود.

 خِبره یا خُبره ، به معنی دانستن حقیقت و یا کُنه چیزی گفته می شود ودرعرف به کسی اطلاق می شود که درحرفه یا فن منتسب بدان  ، به سبب ممارست ، تجربه و آگاهی ، به جمیع جوانب و احوال حرفه یا فن مورد نظر احاطه و تسلط داشته باشد ، و بدیهی است که به جهت ار تباط مستیقیم این تسلط با تجربه ، زمان نقش مهمی دراین میان ایفاء خواهد نمود ، چرا که کسب تجربه جز با صرف زمان میسرنیست وبه بیان دیگر، تاوان تجربه ، عمر است . چه بسیار کسان که همه عمررا تاوان خبره گی در فن وحرفه ای داده اند و یکی از آن همه ، استاد حاج حبیب  محمدعلی نژاد اول است .

استاد حبیب محمدعلی نژاد اول

2_ تصویر پروانه کسب استاد نژاد اول

نام : حبیب

 نام خانوادگی : محمد علی نژاد اول 

نام پدر : علی

 شماره شناسنامه : 26 

تاریخ تولد : 1327

 محل تولد : تبریز 

شغل : فرش فروشی

 تارخ صدور پروانه : 4/12/1350 

استاد حاج حبیب نژاد اول را قطعا می توان شخص اول خبرگان فرش آذربایحان ، خصوصا در بافته های روستایی و عشایری دانست و کمتر کسی را حتی در سطح بین اللملی می توان یافت که با فرش آذربایجان سر و کار داشته و یا آنکه ولو یکبارراهش به سبب فرش آنتیک به بازارتبریزافتاده باشد وبا این نام و آوازه خبره گی آن نا آشنا باشد. وهرگز کلمه ای از این سخنگزاف و اغراق نیست  چرا که اجماع اهل فن  گواه این مدعاست .


استاد حبیب محمدعلی نژاد اول

 

3 _ فرش قدیمی هشت ضلعی بختیاری از مجموعه شخصی استاد


کسی که با نام و نشان ، یک بیکِ بافته های آذربایجان را روستا به روستا از هم تمیزمی دهد ، سبک و شیوه های بافت را آگاهانه می شناسد ، بسیاری از مثل ها و حکایات فرش آذربایجان را در سینه دارد ، چرائی و چگونگی ظرایف هنری بافته های آذربایجان را مستند و مستقیم ازاهلش دریافته است ، ابداعات و ابتکارات هنری دست بافته ها را به تجربه کشف وملکه ذهنی خود نموده است ، وبالاتر از همه آنکه در اثبات عاشقی خود بر فرش ، هنوز که هنوز است ، حتی به بهانه کهولت سن  ، دست نوازشش را از سرِ هنر دست بافته های این مرز و بوم نکشیده است . از اینروست که نگارنده هماوردی برای ایشان در عرصه فرش های آنتیک ، خصوصا دست بافته های آذربایجان نمی شناسد. و به تمام معنا استاد نژاد اول را مصداق واژه خُبره می پندارد.


استاد حبیب محمدعلی نژاد اول

4 _ استاد در حال شرح و توضیح جورجین شاهسون بسیار آنتیک از مجموعه شخصی که از پشم کشاله ران بره تولید شده است . حالت صورت استاد نشان دهنده عشق و علاقه استاد می باشد


استاد نژاد اول کسی است که از انواع فرش تا گلیم ، جاجیم ، ورنی ، سوزنی ، مفرش ، جل و روزینی و یراق ، جورجین ، هیبه ، و نمکدان ودر یک کلام ، هر آنچه را ایلات وعشایرو روستائیان  و همه بافندگان این دیار ، بافته اند و تافته اند و دوخته اند ، از تکه ای به اندازه کف دست گرفته تا قالی های چند ده متری ،  در طول بیش از نیم قرن ممارستِ عاشقانه با فرش ، یک بیک با گوشت و پوست لمس نموده واز شناخت آنها لذت بصری و حظ معنوی برده است و البته علاوه بر آنکه خویشتن با باوری عمیق ، شان و قدر تک تک آنها را بمثابه یک اثر هنری نفیس همواره مراعات نموده ، حتی سایرین را نیز به تکریم آنها واداشته است .

استاد حبیب محمدعلی نژاد اول

5 _ از راست به چپ : جل اسب تلفیقی از ترمه و جاجیم ، یراق شاهسون بافت ، جل کف ساده ، سه قطعه آنتیک از مجموعه شخصی استاد


استاد حبیب محمدعلی نژاد اول

6 _ هیبه اوچ ارقاج هشترود ، از مجموعه شخصی استاد ، بنا به گفته استاد ، در بافته های هشترود با فته های زیبا و آنتیکی با اوچ ارقاج ( سه پود ) بش ارقاج ( پنج پود ) و حتی یدی ارقاج ( هفت پود ) تولید شده اند که به همین عناوین نیز شهره بوده اند


استاد حبیب محمدعلی نژاد اول

7 _ خورجین قایق بافت پشم شتر شاهسون ، از مجموعه شخصی استاد . این قبیل صنایع دستی شاهسون در میان کلکسیونرهای غربی با عنوان ( Camel Wool ) شهره آفاقند


استاد نژاد اول را باید مرجع بسیاری از واژه ها و اصطلاحات روستایی و عشایری فرش آذربایجان دانست که بواسطه ممارست بازرگانان و محققان داخلی و خارجی با ایشان در طول بیش از پنج دهه در کتب و مقالات و حتی محاورات نشر یافته اند ، زیرا روش استاد در برخورد با مراجعین چنین بوده است که با ارائه هر بافته ای ، شرح احوالی مفصل از آن نیز بطور شفاهی ارائه می نمود تا خریدار یا طالب کالا را با ارزش های هنری _ فرهنگی آن کاملا آشنا سازد و در این محاورات ، اصطلاحات ، واژه ها وحتی جستارهایی از فرهنگ فولکلور که استاد نژاد اول آنها را از منابع دست اول میدانی کسب نموده بود ، رد و بدل می شد که از این طریق به کتب و نشریات ، خصوصا در خارج از مرزها منقل شده است . و البته بسیاری از محققان داخلی نیز از استاد بهره ها برده و ندانسته ها آموخته اند که مع الاسف بسیاری از آن ها نمک خورده و نمکدان شکسته اند و حتی در نوشته هایشان از یک تشکر خشک و خالی نیز دریغ نموده اند .

 هر چند که از سویی به دلایل متعدد اقتصادی و اجتماعی و از سویی دیگر به جهت عدم حمایت نهادهای مسئول ، کلکسیون و کلسیونری از واژه های جا نیفتاده در ایران است ، ولی استاد نژاد اول را باید پیشگام این عرصه در موضوع فرش ، در منطقه آذربایجان  دانست که بطور شخصی همواره کلکسیونی از فرش ها و دست بافته های ناب را فراهم داشته  و حقیقتا آبرویی برای فرش آذربایجان بوده است و البته اهل فن بر مرارت ها و مشکلات این حرکت واقف و آگاهند ، که جز عشق و علاقه نمی تواند از عهده سختی آن بر آید .

استاد حبیب محمدعلی نژاد اول

8_ روزینی بسیار زیبا و نادر با تصویر دو ملائکه و با مارک " عمل انگجی " ، قطعه آنتیکی از مجموعه شخصی استاد


استاد حبیب محمدعلی نژاد اول

9 _ سه قطعه از فرش های آنتیک مجموعه شخصی استاد ، از راست به چپ : زرع نیم جا نمازی کازاک ، کناره کردی قوچان ، قالیچه شیری بیجار


استاد حبیب محمدعلی نژاد اول

10_ قالیچه آنتیک و کلکسیونی چهار فصل تبریز ، از مجموعه شخصی استاد


 جملات فوق ، وصف گزیده ای بود ازاستاد ی که اگر بخواهیم به شرحی مفصل وصفش کنیم :

 مثتنوی هفتاد من کاغذ شود . 

این مختصر ، تذکر و اشارتی باشد بر پژوهشگران و دانشجویان و همه آنانیکه دل در گرو هنر فرش دارند ، تا از این مراجع و منابع مستند و غنی ، بقدر وسع و توان بهره برند .

  استاد نژاد اول ، از گشودن صندوقچه اسرار سینه برای طالبان و عاشقان فرش دریغی نداشته و از نشر داشته ها و دانسته هایش چشمداشتی ندارد .

سعید رونقیان تبریزی

Saeid Ronaghian Tabrizi

ronaghian@gmail.com


کلیدواژه ها: هنرمندان تبريزريال قالی تبريز | سعيد رونقيان تبريزی | استاد حبيب محمدعلی نژاد اول |

دفعات مشاهده: 4783 بار   |   دفعات چاپ: 1324 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 42 بار   |   4 نظر



CAPTCHA code

نظرات کاربران

نظر ارسال شده توسط نام یا پست الکترونیک در تاریخ ۱۳۹۳/۱۲/۱۸
خداوند رحمتشون کنه یکی از استادان فرش ایران به شمار می رفتند. از نزدیک می شناختمشون خیلی مرد خوبی بودند . جدای از دوستی چندین بار همر
باهاشون معامله کرده بودم. الان هم با هر سه پسرشون ارتباط دارم .

نظر ارسال شده توسط نام يا پست الكترونيك در تاریخ ۱۳۹۳/۳/۲۶
p3510s@yahoo.comمن عاشق فرشم .ساعتها به یه فرش دستباف خیره میشم دلم نمیخواد چشم از ش بردارم .همدانیم چکار کنم بتونم تو این کار استاد بشم خودم تابلو میبافم ولی میخوام تابلوهام بوی عشق بده .کمکم کنید

نظر ارسال شده توسط نام يا پست الكترونيك در تاریخ ۱۳۹۳/۲/۲۸
خداوند به رفتگان بهشت زیبا رو عطا کنه و به بازماندگاه صبری بزرگ .امیدوارم آخرین غمتون باشه و صاحب صبر یار و نگهدارتون باشه

نظر ارسال شده توسط ronaghian@gmail.com در تاریخ ۱۳۹۲/۱۰/۱۷
با سلام

ریشه بجا باد اگر برگ و بری می رود ..
مع الاسف امروز برگ دیگری از درخت فرش ایران بر افتاد .
استاد حاج حبیب محمد علی نژاد اول روی در نقاب خاک کشید و ما را با حسرت بهره مندی از تجربیاتش وا نهاد .
روحش شاد و یادش گرامی باد.


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به انجمن علمی فرش ایران می باشد.

بازنشر اطلاعات: استفاده از مطالب ارایه شده در این پایگاه با ذکر منبع آزاد می باشد

© 2015 All Rights Reserved | Iran Carpet Scientific Association

Designed & Developed by : Yektaweb