اعضا محترم انجمن می توانند برای پرداخت حق عضویت سال 1396 از اینجا به صورت اینترنتی اقدام کنند


گذری در بازار فرش تبریز

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۱/۶/۲۵ | 

 

بازار فرش تبریز

هر بخش از بازار تبریز با توجه به کسب و کاری که در آن جریان دارد، به شکل خاصی ساخته شده است و باعث شده تا «راسته بازار»، «سرا»، «تیمچه»، «دالان» و «گذر» به وجود بیایند تا هم کسبه و هم مردم به راحتی و با اطمینان به فعالیت و کسب و کار و خرید و فروش اقدام نمایند.

 یکی از ویژگی های بازارهای تاریخی، از جمله بازار تبریز، دسترسی آسان به چیزهایی است که مورد نیاز هستند. به همین دلیل بیشتر بخشهای بازار با اسامی خاصی مثل بازار سماور سازان یا بازار کفاشان مشهور شده اند.

 برخی دیگر از بخشهای بازار هم با وجود نامی که به لحاظ کاربری در نگاه اول نامشخص می نماید، به کمک کسبه از تحول و تغییر در امان مانده اند و همچنان با همان نام تاریخی خود شناخته می شوند. مثل سرای امیر که بخش مستقل فروش طلا و جواهرات است یا تیمچه مظفریه که با قالی های دستبافتش شناخته می شود.

 تیمچه مظفریه بی شک زیباترین بخش بازار تاریخی تبریز است، تیمچه ای با سقفی بلند، پنجره های کوچک و بزرگ سفید و رنگی در حاشیه ها و وسط سقف و ردیف های منظم حجره هایی که تو را تا سال ۱۳۰۵ قمری، تا روزی که حاج شیخ جعفر قزوینی این تیمچه را افتتاح کرد.

 می گویند شیخ جعفر در روز افتتاح این تیمچه، زیرکانه در جواب مظفرالدین میرزا که در آن زمان ولیعهد قاجار و ساکن تبریز بوده، مبنی بر اهدای این تیمچه به وی، نام تیمچه را به مظفرالدین میرزا هدیه می دهد و نام تیمچه ی زیبای بازار می شود مظفریه!

 تیمچه مظفریه، بخش ویژه خرید، فروش و خدمات طرح و مرمت انواع قالی و تابلو فرش هایی است که گل هایش با سرانگشتان هنرمند قالی بافان تبریز به آب ِ قالی داده شده است؛ و نتیجه اش شده دسته گلهای رنگارنگی در بازار تبریز ...

 

بازار فرش تبریز

سرپناه قالی

 شکل و شمایل تیمچه مظفریه، امروز هم تقریبا همانی است که حدود ۱۳۰ سال قبل و بعد از ساخت و تکمیل تزیینات بوده. دو درب چوبی بزرگ در دو طرف تیمچه که به روی تالاری با سقفی بلند و چند گنبد پنجره دار کوچک باز می شوند.

 در هر طرف راهروی عریض تیمچه، ۱۳ حجره در طبقه همکف وجود دارد، یعنی با یک چرخش سریع دور تا دور محوطه اصلی تیمچه، می توانید ۲۶ حجره زیبا با قالی ها و تابلو فرش های زیباتری ببینید و با صاحبان آنها تا دلتان می خواهد در مورد رنگ و طرح و ویژگی های قالی ها صحبت کنید!

 تیمچه مظفریه از معدود بخشهای دو طبقه ی بازار تبریز است.

 راهروی ورودی به طبقه بالا، از «گوشواره» های تیمچه، کمی جلوتر از درب های اصلی می گذرد.  در طبقه بالا هم درست مانند طبقه همکف، ۲۶ حجره وجود دارد و بیشتر کارهای جانبی این هنر- صنعت مانند طراحی قالی یا رفوگری و اطلاح در آنها انجام می شود.

 در این طبقه می توان با بهترین و ورزیده ترین رفوگران قالی و تابلو فرش، رنگ شناسان و رنگرزان یا کهنسال ترین طراحان قالی شهر دیدار نمود.

بازار فرش تبریز

راوی گلهای قالی

 قدیمی های بازار تبریز می گویند در بازار تبریز همه چیز پیدا می شود، اما هیچ فرش ماشینی جرات رد شدن از جلوی درب های مظفریه را هم ندارد!

 این یک ممنوعیت توافقی و البته خیلی جدی است. تمام قالی ها و تابلو فرش هایی که در تیمچه مظفریه وجود دارند، دستبافت و از بهترین و مرغوب ترین آثار تولیدی در این زمینه هستند.

 «استاد روفه گر» از استادکاران قدیمی و خوش برخورد شهر هرچه بخواهید می تواند در مورد حفظ قالی و ترمیم آن برایتان بگوید و اگر در مورد طرح و نقش قالی ها بخواهید بدانید بهترین کار، پرسیدن این سوالها از «استاد شانه زن» است. او و خانواده اش سالهاست عمر خود را برای حفظ و معرفی ویژگی های قالی آذربایجان سپری نموده اند و هنوز در بازار تبریز حضوری موثر دارند.

 قیمت قالی ها و تابلو فرش های تیمچه مظفریه با توجه به چند ویژگی متغییر است. ابعاد و اندازه قالی ها یکی از نکات اصلی تعیین قیمت آنهاست. رجشمار که در اصطلاح بازاری به آن «ریز قالی » می گویند هم نکته بسیار مهمی است، هر چه ریز قالی بالاتر باشد، قیمت آن هم بالاتر است. برای قالی های عادی خانه ها، معمولا از ریز ۵۰ یا ۶۰ برای بافت استفاده می کنند و این یعنی بافنده در هر هفت سانتی متر، ۵۰ یا ۶۰ گره با الیاف پشمی یا ابریشمی بر چله ها زده است.

 یکی دیگر از این ویژگی ها، الیاف مورد استفاده در بافت است که در یک تقسیم بندی کلی به دو نوع پشم و ابریشم تقسیم می شوند.

 طرح و رنگ قالی ها هم بسیار مهم و تعیین کننده است. قالی های بافت تبریز، دارای طرح منحصر به فرد خود هستند و رنگرزی الیاف با مواد گیاهی باعث بهبود رنگ و کیفیت آن نیز شده است. رنگ سرخ لاکی قالی های بافت شهرستان هریس، با فرمول اسرار آمیزشان خریداران و علاقمندان بسیاری از اقصی نقاط جهان دارند.

 به این ترتیب، قالی های پشمی معمولا قیمتی از ۲ میلیون تومان به بالا دارند و اگر در بافت قالی ها از چله یا الیاف ابریشمی هم استفاده شده باشد، پایه قیمت از ۵ میلیون تومان شروع می شود تا ...!

 برای خرید تابلو فرش هم ویژگی های مختلفی تعیین کننده قیمت آن هستند؛ طرح این تابلوها دامنه متغیری از گل و مرغ و تصویر افراد و مشاهیر تا مهمترین آثار نقاشی کلاسیک جهان دارند و قیمت آنها از حدود ۲۰۰ هزار تومان آغاز می شود و تا ۱۵ میلیون تومان یا بالاتر هم می رود.

 هرچند در این چند هفته اخیر بازار قالی و تابلوفرش هم بسیار نوسان داشته، اما این بازار همچنان به فعالیت خود ادامه می دهد و میراث دارد دهها سال فعالیت برای حفظ یکی از ریشه های تاریخی کشورمان است.

 منبع: پورتال اتحادیه قالی تبریز- فرینوش اکبرزاده

دفعات مشاهده: 9235 بار   |   دفعات چاپ: 1065 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 128 بار   |   1 نظر



کد امنیتی را در کادر بنویسید    

نظرات کاربران

نظر ارسال شده توسط saeed1590 در تاریخ ۱۳۹۲/۱/۲۴
با سلام
و با تشکر از زحمات نگارنده محترم
در تکمیل مطلب فوق و احیانا رفع بعضی ابهام و اشکالت :
1 ـ بازار امیر بعدها به صنف طلا و جواهر تبدیل شده است در چند دهه قبل مرکز فروش پارچه وفاستونی بوده و البته تعداد چند مغازه زرگر و لی تیمچه امیر از ابتدا مرکز خرده فروشی قالی بوده است که بنده مستنداتی اجدادی با قدمت 100 سال در این زمینه دارم .
2 ـ شکل تیمچه مظفریه از نظر معماری اندکی تغییر یافته است ، بگونه ایکه در طرح اصلی حجره های طبقه بالا عقب تر بوده اند و راه رو طبقه بالا از جلو مغازه ها بوده است که اینک تغییر یافته و راهرو را به عقب برده اند و برای همین است که شکل پنجره های طبقه بالا با پایین متفاوت است .
3 ـ آقایان اساتید روفه گر ( رسول آقا و محمود آقا ) هر دو از اساتید مرمت قالی در تبریز بوده و یادگرارانی شایسته از مرحوم پدرشان می باشند.
4 ـ آقایان شانه زن ( فرزندان مرحومین حاج اصغر و حاج اباذر شانه زن ) از کسانی هستند که در گذشته دستی در امر تولید داشته و اینک نقشی در تجارت فرش دارند، اما با وجود حیات بزرگانی چون استاد قره باغی ، استاد حاج ابراهیم پورنامی، اساتید آقایان نامی ، اساتید آقایان شیرفر ، وووووو شاید این سخن که آقایان شانه زن را بهترین مرجع برای شناخت طرح و نقش قالی بدانیم ، اغراق گویی بوده و اجحاف در حق دیگران باشد.
بهر تقدیر ، در اینکه برای حفظ فرش که یکی از ریشه های تاریخی کشورمان است ،همگان باید فعال باشیم شکی نیست ،لذا به تبع همان ضرورت بر همگان لازم است که در زمینه فرش محققانه تر و مستند تر و علمی تر بگوییم و بنویسیم .
با تشکر
سعید رونقیان تبریزی
ronaghian@gmail.com

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به انجمن علمی فرش ایران می باشد.

بازنشر اطلاعات: استفاده از مطالب ارایه شده در این پایگاه با ذکر منبع آزاد می باشد

© 2015 All Rights Reserved | Iran Carpet Scientific Association

Designed & Developed by : Yektaweb