| تاریخ ارسال: 1402/2/25 | 

پیوند فرش ایرانی با معنویت و هنر دینی بررسی شد

در آستانه روز جهانی موزه و میراث فرهنگی و به میزبانی موزه فرش آستان قدس رضوی، کارگاه آموزشی «بررسی نقش و نشان معنویت و هنر دینی در فرش ایرانی» برگزار شد.
در این کارگاه آموزشی که ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۲ در محل موزه فرش آستان قدس رضوی برگزار شد، دکتر حمید کارگر محورهایی همچون «حضور فرش در آیین‌ها و مناسک دینی»، «حضور فرش در اماکن مذهبی»، «داشتن کاربری‌های آیینی و مذهبی»، «پیوند فرش با وقف و نذر»، «بافت فرش با مضامین دینی»، «نقش باورها و اعتقادات دینی در فرش» و «نمادها و نشانه‌های دینی بر فرش» را مورد واکاوی قرار داد.
این پژوهشگر هنر و رسانه به ذکر نمونه‌هایی از حضور فرش در آیین‌های مذهبی پرداخت و گفت: گرچه استفاده از فرش در مراسم سوگواری اهل بیت(ع) یا تعزیه‌خوانی‌ها برای ما آشناست اما برخی از آئین‌های خاص به‌طور ویژه با فرش ایرانی پیوند خورده‌اند. برای نمونه آئین سنتی و مذهبی قالیشویان در مشهد اردهال یا آئین گیون ماتسوری در ژاپن در این شمارند.
وی افزود: در آیین قالیشویان فرش به‌عنوان نمادی از پیکر علی بن محمدباقر(ع) هر سال با تشریفات خاصی از محل استقرار خود خارج می‌شود و با چوب‌گردانی اهالی فین کاشان تطهیر شده و باز به جای خود باز می‌گردد و در آیین گیون ماتسوری نیز با قدمتی بیش از هزار سال، فرش بر ارابه‌ای نصب شده و به نیت دفع بلا و بیماری و با شباهت به آیین نخل‌گردانی گردانده می‌شود.
مدیر عامل شرکت فرش آستان قدس رضوی با اشاره به مفروش شدن اماکن مذهبی توسط فرش‌های دست‌باف ایرانی گفت: نه تنها مصلی‌ها، حرم‌ها و بقاع متبرکه بلکه کلیساها و کنیسه‌های فراوانی در ایران و دیگر کشورها از فرش ایرانی استفاده می‌کنند.
کارگر از قرابت فرش ایرانی با معماری اماکن مذهبی نیز گفت و ادامه داد: افزون بر هماهنگی طرح و نقشه فرش‌ها با کاشی‌کاری و سایر عناصر بصری این اماکن، شاهد کاربری‌های دیگری نیز در فضاهای مذهبی برای فرش هستیم که از جمله می‌توان به آویز شدن در ورودی‌های مکان‌های مقدس به عنوان پرده یا استفاده به عنوان سجاده برای ادای نماز اشاره کرد.
وی درباره پیوند وقف و نذر با فرش ابراز داشت: نام فرش به عنوان عنصر ثابت در موقوفات مرتبط با مکان‌های مذهبی ذکر شده به‌گونه‌ای که واقفان با وقف فرش از یک‌سو ارادت مذهبی خود را نشان می‌دادند و از سویی دیگر نیاز اماکن متبرکه را مرتفع می‌ساختند و نذر قالیبافان برای بافتن فرش ویژه مکان‌های مذهبی نیز در همین چارچوب قابل اشاره است.
این مدرس دانشگاه در نزدیکی فرش با مضامین و مفاهیم مذهبی به موضوع مرگ‌اندیشی اشاره کرد و گفت: استفاده از فرش روی مقابر، قرار گرفتن تابوت روی فرش، تکاندن گرد و غبار فرش بر روی تابوت اموات به نشانه همراه شدن غبار پای زائران اماکن مقدس با پیکر اموات نمونه‌هایی از این قرابت است.
حمید کارگر در ادامه به  برخی از نمادها و نشانه‌های موجود در فرش پرداخت و گفت: نماد و نشانه‌ها و مفاهیم فراوانی در فرش ایرانی به‌کار رفته‌اند که هرکدام به نحوی به معنویت و اعتقادات خاصی اشاره دارند. برای نمونه در فرش ایرانی میل به مرکز وجود دارد؛ بدین معنا که حرکت از حواشی و پیرامون شروع می‌شود و به مرکز و متن می‌رسد. نقش‌ها از مرکزیتی تبعیت می‌کنند، فرم‌ها در پیرامون دایره مرکزی متضمن مفهوم نقصان هستند و به هنگام تبدیل به مرکز، گویی به‌نوعی کمال دلالت دارد. لچک‌ها و گل‌های پراکنده در ترنج کامل می‌شوند. این کمال‌گرایی متضمن مفهومی دینی است که بر فرش ایرانی رخ نموده است.
عضو انجمن علمی فرش ایران همچنین افزود: در فرش ایرانی وحدت و کثرت وجود دارد؛ یعنی اسلیمی‌ها، ختائی‌ها و همه نقوش در عین تنوع و کثرت، از یک کلِ واحد تبعیت می‌کنند و فرش نیز در نگاهی کلان حاصل از میلیون‌ها گره است که این گره‌ها در پیوند تار و پودها از کثرت به وحدت می‌رسد و کلّی واحد را شکل می‌دهند.
کارگر در بخش دیگری از سخنان خود به پیوند نقش گیاهان و حیوانات با باورهای دینی یا اساطیری پرداخت و اعداد و تکرار نقوش را نیز متضمن مفاهیمی ویژه برشمرد.
وی در این‌باره گفت: برای نمونه نقوش چهارگانه را می‌توان نماد چهار عنصر اصلی حیات یا چهار فصل سال است و از سوی دیگر تکرار برخی نقش‌ها در فرش ایرانی به منزلۀ چیزی شبیه ذکر بوده و نیز دستاویزی برای بافنده به شمار می‌آمده تا نیروهای ماورائی را به یاری بخواهد.
مدیر عامل شرکت فرش آستان قدس رضوی در ادامه به توصیف ارتباط برخی طرح‌ها و نقوش رایج در فرش‌های ایرانی از جمله نقش بته، نقش ماهی، طرح محرابی، طرح باغی و نقش درخت زندگی با هنر دینی پرداخت.
در حاشیه این کارگاه آموزشی از دار قالیبافی ساخته‌شده توسط شرکت فرش آستان قدس رضوی برای استقرار در موزه فرش آستان قدس رضوی رونمایی شد.



 
دفعات مشاهده: 113 بار   |   دفعات چاپ: 26 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر



عضویت در انجمن


 
روزشمار
0 روز مانده به


 

 نمادهای اعتماد
 درباره انجمن
در نخستین همایش ملی فرش در آموزش عالی که در مهرماه سال ۱۳۷۹ با شرکت تمام دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش‌عالی ذیربط، وزارتخانه‌ها و همچنین جمعی از محققان، مؤلفان و هنرمندان فرش کشور در دانشگاه کاشان برگزار شد، ضرورت وجود یک نهاد علمی به‌طور جدی احساس شد. پس از پیگیری و مکاتبات بسیار، در جلسه ۱۳۸۱/۰۳/۲۲ تأسیس انجمن علمی فرش ایران در کمیسیون انجمن‌های علمی وزارت علوم تحقیقات و فناوری به تصویب رسید.انجمن فعالیت رسمی خود را در تاریخ ۱۳۸۱/۱۱/۰۸ با دریافت مجوز از اداره تبت شرکت‌ها آغاز نمود.
 
مطالب پربازدید
 
 نظرات شما
 
اشتراک در خبرنامه
 
لطفاً نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه در کادر زیر وارد کنید.
آمار
کاربران حاضر در پایگاه: 0

مهمانان حاضر در پایگاه: 35

کل کاربران ثبت شده: 492

بازدیدهای روز جاری: 969

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به انجمن علمی فرش ایران است.
بازنشر اطلاعات: استفاده از مطالب ارایه شده در این پایگاه با ذکر منبع آزاد است.
© 2015 All Rights Reserved | Iran Carpet Scientific Association
Designed & Developed by : Yektaweb