نشریه علمی گلجام

تأثیر جایگاه غرب بر قالی‌های دوره قاجار

بیژن اربابی

بسیاری از رشته های هنری و فرهنگی دوره قاجار همانند نقاشی، معماری، شعر و ادبیات و هنرهای صناعی ایران تحت تأثیر اندیشه های مدرنیته غربی دچار تغییر و تحولات و دگرگونی هایی در شکل و محتوا شدند، اما به نظر می آید، برخلاف چنین تغییراتی، قالی های این دوره با حفظ سنت های هنری و فرهنگی پیشین عمدتاً به بازنمایی طرح ها و نقوش سنتی قالی های ایرانی پرداخته است.
پژوهش حاضر سعی دارد، با بررسی و شناخت موقعیت های فرهنگی و اقتصادی، وضعیت قالیبافی دوره قاجار، چگونگی تأثیر روابط تولید، حضور شرکت های خارجی در توسعه قالیبافی سنتی قاجار و نقش و تأثیر درخواست بازارهای مصرفی غرب را در پایداری طرح ها و نقوش سنتی قالی های قاجار مطالعه کند.
این تحقیق بر اساس ماهیت و روش از نوع پژوهش های تاریخی-توصیفی-تحلیلی است که از روش کتابخانه ای برای گردآوری داده ها بهره برده است. پژوهش دربردارنده نتایجی است که نشان می دهد افزایش صادرات قالی های قاجاری و حضور سرمایه گذاری های خارجی در مناطق قالیبافی ایران، که تحت تأثیر بازارهای مصرفی غرب بوده اند، عاملی تعیین کننده در حفظ و تداوم طرح ها و نقوش سنتی قالی های قاجاری شده است.

مطالعه‌ی مستندنگارانه‌ی شیوه‌ی بافت گلیم شیریکی‌پیچ معاصر سیرجان

رسول پروان

شیوه ی پیچ بافیِ گلیم طی قرون گذشته در ایلات و عشایر استان کرمان به ویژه در ایل افشار در منطقه سیرجان رایج بوده است و به عنوان تزئینِ سفره ها و نمکدان ها کاربرد داشته است. تا اینکه چند دهه ای است در شیوه ی بافندگیِ گلیم در این منطقه تحولاتی رخ داده و پیچ بافی در تمام سطح گلیم به کاررفته و با نام «گلیم شیریکی پیچ» ناموَر گردیده است. شیوه ی پیچ بافی بعد ازاینکه به صورت شیوه ای مستقل پدید آمد، با قالی بافی ترکیب شد و گونه ای از گلیم شیریکی پیچ با نام «گلیم ـ قالی» شکل گرفت و گونه ی صرفاً پیچ بافِ آن «گلیم سوزنی» نامیده شد. این سؤالات مطرح است که چه نوع مواد اولیه و ابزار بافتی در «گلیم شیریکی پیچ» استفاده می شود و ویژگی های فنی چله کشی و بافت آن به چه صورت است و چه تحولاتی در دهه های اخیر در شیوه ی بافتِ این نوع گلیم رخ داده است؟ لذا در این مقاله ضمن بررسی شیوه ی پیچ بافی در گلیمِ منطقه سیرجان در استان کرمان، تمامی مراحل بافت گلیم به صورت تخصصی مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به اینکه برخی منابع تنها به اشاراتی کوتاه در زمینه ی فنون و عوامل بافتِ گلیم شیریکی پیچ بسنده کرده اند، در این مقاله با روش تحقیق توصیفی با استفاده از منابع تخصصی فرش و مطالعات میدانی به مسائل فنی این نوع گلیم در سیرجان و تحولاتِ بافندگیِ آن در دهه های اخیر پرداخته شده است.

تبیین نقش دلبستگی به برند در ایجاد تعهد و وفاداری مشتریان: مورد مطالعه هنر- صنعت فرش دستباف ایران

میثم شیرخدایی

مفهوم بازاریابی جدیدی به نام «دلبستگی به برند» در ادبیات بازاریابی، برای پیش بینی تغییرات مطلوب در رفتارهای پس از مصرف مشتریان راضی، معرفی شده است که به شدت بر رفتارهای مشتریان اثر می گذارد. دلبستگی عاطفی، مشتری را به برند متصل می کند و زمانی که وابستگی موثر باشد خریدهای مجدد تضمین می شوند. هدف از انجام این پژوهش، بررسی تأثیر متغیرهای شناخت برند، خاطرات عاطفی- احساسی و سودمندی برای کابر بر متغیرهای وفاداری و تعهد به برند، با در نظر گرفتن متغیر میانجی دلبستگی به برند بود. جامعۀ آماریِ تحقیق، مشتریان فروشگاه های فرش دستباف مازندران که در چهارمین جشنواره فروش فرش دستباف شرکت کرده اند می باشد که نمونه ای 520 نفری مورد بررسی قرار گرفتند. این تحقیق ازحیث هدف، کاربردی و از لحاظ نحوه گردآوری اطلاعات، در مباحث نظری کتابخانه ای و میدانی با بکارگیری پرسشنامه است. نحوه نمونه گیری نمونه برداری تصادفی ساده می باشد که جهت تجزیه و تحلیل داده ها و آزمون فرضیه هایِ تحقیق از نرم افزار SPSS و نرم‏افزارAMOS استفاده شد. نتایج به دست آمده نشان داد که شناخت برند، سودمندی برای کاربر و خاطرات عاطفی- احساسی بر دلبستگی به برند اثر مستقیم دارد. اثر مستقیم دلبستگی به برند بر تعهد به برند نیز تأیید شد. اگرچه اثرِ مستقیم دلبستگی به برند بر وفاداری به برند تأیید نشد؛ ولی نشان داده شد دلبستگی به برند به واسطۀ تعهد به برند اثر مثبتی بر وفاداری به برند دارد.

ارائه مدل محر کهای زنجیره تأمین سبز مورد مطالعه: هنر صنعت فرش دستباف

اسماعیل مزروعی نصرابادی

اساس زنجیره تأمین سبز بر یکپارچگی مدیریت محیط زیست و مدیریت زنجیره تأمین برای کنترل اثرات زیست محیطی در چرخه عمر محصول به وسیله همکاری و هماهنگی تمام اعضای زنجیره تأمین است. هدف این پژوهش شناسایی و دسته بندی محرک های زنجیره تأمین سبز درصنعت فرش دستباف است. جامعه آماری این تحقیق در مرحله اول خبرگان صنعت فرش دستباف و در مرحله دوم از اعضای زنجیره تأمین صنعت فرش شامل: تهیه کنندگان مواد اولیه، فروشندگان، تولید کنندگان و رنگرزها و... انتخاب شده است. ابتدا با استفاده از تیم خبرگان اول، از میان 34 متغیر ذکر شده در پرسش نامه، 17 آیتم به عنوان محرک های اصلی زنجیره تأمین سبز در صنعت فرش دستباف انتخاب شدند. سپس پرسشنامه دیگری در میان اعضای زنجیره تامین توزیع گردید و با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی، عوامل در 5 دسته قرار گرفتند. با استفاده از روش AHP، میزان اولویت هریک از عامل ها، برای حرکت به سمت زنجیره تأمین سبز در صنعت فرش دستباف به ترتیب: اطلاعات، مقررات، رقابت، لجستیک و بازاریابی می باشند. در پایان پیشنهاداتی از جمله توسعه تجارت الکترونیک و همکاری رقبا برای بهبود عملکرد زنجیره تامین داده شده است.
اساس زنجیره تأمین سبز بر یکپارچگی مدیریت محیط زیست و مدیریت زنجیره تأمین برای کنترل اثرات زیست محیطی در چرخه عمر محصول به وسیله همکاری و هماهنگی تمام اعضای زنجیره تأمین است. هدف این پژوهش شناسایی و دسته بندی محرک های زنجیره تأمین سبز درصنعت فرش دستباف است. جامعه آماری این تحقیق در مرحله اول خبرگان صنعت فرش دستباف و در مرحله دوم از اعضای زنجیره تأمین صنعت فرش شامل: تهیه کنندگان مواد اولیه، فروشندگان، تولید کنندگان و رنگرزها و... انتخاب شده است. ابتدا با استفاده از تیم خبرگان اول، از میان 34 متغیر ذکر شده در پرسش نامه، 17 آیتم به عنوان محرک های اصلی زنجیره تأمین سبز در صنعت فرش دستباف انتخاب شدند. سپس پرسشنامه دیگری در میان اعضای زنجیره تامین توزیع گردید و با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی، عوامل در 5 دسته قرار گرفتند. با استفاده از روش AHP، میزان اولویت هریک از عامل ها، برای حرکت به سمت زنجیره تأمین سبز در صنعت فرش دستباف به ترتیب: اطلاعات، مقررات، رقابت، لجستیک و بازاریابی می باشند. در پایان پیشنهاداتی از جمله توسعه تجارت الکترونیک و همکاری رقبا برای بهبود عملکرد زنجیره تامین داده شده است.

ارزیابی تاثیر تبلیغات اینترنتی فرش با تاکید بر رفتار مصرف کننده

سیده اکرم اولیائی طبائی

تبلیغات الکترونیکی فرآیندی است که علاوه بر معرفی کالا و خدمات پس از فروش، سعی در ترغیب مشتریان از طریق ابزار اینترنت برای خرید دارد. تبلیغات الکترونیکی به دلیل سرعت بالا و هزینه کمتر، در بازاریابی انواع کالاها مورد توجه است. لذا با توجه به گسترش نفوذ این شیوه تبلیغاتی نوین در جامعه کنونی، پژوهش حاضر با هدف بررسی دیدگاه ها و نظرات پیرامون تبلیغات اینترنتی فرش در جهت افزایش تأثیرگذاری و اعتبار آن براساس رفتار مصرف کننده به انجام رسیده است. ضرورت و دقت توجه به موضوع از این روست که جایگاه فرش به عنوان یک کف پوش ایرانی با توجه به تنوع تولیدات مصرفی با توجه به ابزارهای موجود و به روز تبلیغ و با رویکرد تأثیر بر رفتار مصرف کننده بیشتر مورد توجه قرار گیرد. از این رو با در نظر داشتن هدف این پژوهش و ضرورت جایگاه تبلیغات الکترونیکی در حوزه فرش، سوالاتی در این پژوهش مطرح است که مهم ترین آن ها عبارت است از آیا می توان مدل تبلیغات الکترونیکی فرش را بر اساس رفتار مصرف کننده ارزیابی کرد؟ کدام یک از محرک های ارتباطی و محتوایی بر واکنش های شناختی، احساسی و نگرشی مصرف کنندگان تأثیر دارد؟.

این مطالعه به صورت میدانی و اسنادی با ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و پرسش نامه انجام شده که جامعه آماری مزبور بر اساس جدول مورگان به تعداد 103 نفر انتخاب شد. این جامعه آماری را کاربران اینترنت ایرانی که تمامی آن ها، آشنایی کامل به حوزه فرش دستباف تشکیل می دهند که به نوعی در معرض تبلیغات اینترنتی فرش و یا سایت های مرتبط با فرش قرار گرفته بودند و این امر را در پرسشنامه ها لحاظ نموده اند. هدف از این پژوهش ضمن اعتبار سنجی تبلیغات اینترنتی مرتبط با فرش، ارائه مدلی است که بر اساس رفتار مصرف کنندگان بتوان کیفیت مناسبی از تبلیغات این کالا ارائه نمود.

نتایج تحقیق نشان می دهد محرک های ارتباطی با 51/0 تاثیر بر واکنش شناختی مصرف کنندگان و 42/0 تاثیر بر واکنش احساسی مصرف کنندگان بیشترین تاثیر را داشته و محرک های محتوایی 32/0 تاثیر بر واکنش شناختی مصرف کنندگان و 28/0 تاثیر بر واکنش احساسی مصرف کنندگان داشته و اولویت دقت به محرک های محتوایی بیشتر از محرک های ارتباطی است. از طرفی محرک های محتوایی و ارتباطی هیچ کدام بر نگرش مصرف کنندگان تاثیرگذار نبوده اند که لازم است مطابق مدل تحقیق و برای اثر گذاری بیشتر بر محتوای تبلیغات اینترنتی مرتبط با فرش تأکید بیشتری شود.

شناسایی ویژگی های فرش‌بافی دوره ترکمانان بر اساس نگاره‌های خاوران‌نامه ابن‌حسام

رضوان احمدی پیام

پژوهش های تاریخی وابسته به اسناد هستند و آثار هنری در این مطالعات می توانند نقش اسناد را ایفا کنند. تاریخ فرش بافی در برخی از ادوار تاریخی مبهم است و بررسی مستندات، مکتوبات و تصاویر برجای مانده از آن ها می تواند راهگشا باشد. خاوران نامه ابن حسام حاوی نگاره هایی است که در برخی از آن ها تصویر فرش موجود است. نوشتار پیش رو به این پرسش پاسخ می دهد: اطلاعاتی که نگاره های خاوران نامه ابن حسام به عنوان سندی تاریخی درباره هنر فرش بافی ترکمانان به نمایش می گذارند شامل چه مواردی است؟ شناخت کیفیت و تنوع نقشه فرش ها و اهمیت آ ن ها در بازه زمانی یاد شده، مهمترین هدف پژوهش است. به واسطه اهمیت تاریخ نگاری فرش در حفظ هویت مهمترین هنر-صنعت ایرانی، مطالعه حلقه های مفقود و ابهامات تاریخی فرش ایرانی ضروری می باشد و در راستای این ضرورت، پژوهش حاضر صورت پذیرفته است. نتایج نشان می دهد که خاوران نامه با حداقل فاصله زمانی میان سرایش و تصویرسازی در مطالعه تاریخ فرش ترکمانان ایران حائز اهمیت است. نقوش و جزئیات قالی های تصویر شده نسبت به نظایر پیشین خود از کیفیت پایین تر اما از قالب های متنوع تر برخوردارند. این پژوهش به روش تاریخی انجام شده و در گردآوری اطلاعات از شیوه مشاهده در کنار منابع کتابخانه ای و اسناد بهره برداری شده است.