نشریه علمی گلجام

پژوهشی در خاستگاه قالی محرابی سنگسر و انواع آن

ناصر ساداتی

شهرستان مهدی شهر (سنگسر) واقع در استان سمنان، محل اسکان اقوام سنگسری یکی از ایل های اصیل ایرانی است. بافت قالی در ناحیه سنگسر به دلیل زندگی چادرنشینی، قدمتی بسیار کهن داشته ولی بافت قالی شهری به احتمال، قدمتی در حدود صد سال دارد. طرح های قالی سنگسر در طول سالیان گذشته متأثر از ذوق، سلیقه، شرایط اقلیمی و اجتماعی ساکنان این منطقه بوده و مفاهیم فرهنگی و بومی در تکامل و تنوع طرح، نقش اساسی داشته است. یکی از ویژگی های قالی سنگسر علی رغم داشتن مواد اولیه بومی و پشم های خودرنگ، استفاده از طرح و نقش فرشهای مناطق معتبر فرش بافی است که در کمتر ایل و یا طایفه ای مشابه آن را شاهد هستیم. بافندگان سنگسری طرح های متنوعی همچون چهار فصل، لچک و ترنج، زیر خاکی، بته ای، تابلو فرش و غیره را بر اساس نقشه و یا با الگوبرداری از پشت فرش های شهری دیگر مناطق می بافتند. یکی از متنوع ترین طرح هایی که در ابعاد و انواع مختلف در این ناحیه بافته می شود طرح محرابی است.
سوال اصلی پژوهش این است که طرح محراب به چه صورت هایی در منطقه سنگسر بافته می شود و خاستگاه طرح های بافته شده در قالی های محرابی سنگسر به کدام حوزه های جغرافیایی برمی گردد؟ این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و به صورت مطالعه میدانی و اسنادی توامان انجام گرفته است و هدف از اجرای آن، علاوه بر آشنایی با شیوۀ فرش بافی در منطقۀ سنگسر، معرفی ویژگی ها و شناسایی انواع فرش های محرابی بافته شده، موجود و در دسترس منطقه در یکصد سال اخیر است.
یافته های این پژوهش نشان می دهد که بافندگان محلی بنا به سفارش و یا با الگوبرداری از فرش های مناطقی همچون قم، اصفهان و کاشان، همدان، راور کرمان و الگوبرداری از زیور آلات سنگسرتوانسته اند انواع طرح های محرابی همچون محرابی گلدانی- ستون دار، درختی- ستون دار، درختی- جانوری، گلدانی- سروی، گلدانی- ترنج دار و محرابی دو طرفه- گلدانی را با ویژگی های بومی طراحی و اجرا کنند.

بررسی مفاهیم نمادهای اساطیری ایران باستان بر روی گلیم بیجار گروس

هدا جعفری

گلیم بیجار گروس یکی از مشهور ترین گلیم های ایران در جهان است شهرت و زیبایی این دست بافته در جهان همواره این پرسش را مطرح می نماید که اشکال و تصاویر به کار رفته در این دست بافته دارای چه مفاهیمی هستند.
نویسنده مقاله تلاش کرده است که جهت پاسخگویی به این پرسش مفاهیم طرح نگاره های اسطوره ای ایران باستان را در هنر گلیم بیجار مورد بررسی قرار دهد. در این راستا از پژوهش های باستان شناسی، تاریخ، گرافیک و هنر بهره برده است. هدف نویسنده بررسی مفاهیم و نمادهای اسطوره ایران باستان بر روی گلیم بیجار گروس است.
روش پژوهش تحلیلی توصیفی است.
ابزارهای پژوهش مطالعه کتب، بررسی نشریات، مقالات، مصاحبه با متخصصان، مشاهده سایت های معتبر، بازدید از نمایشگاه های گلیم جهت بررسی و پژوهش طرح نگاره ها انجام گرفته است.
جامعه هدف: از بین طراحان، بافندگان و صاحبان نمایشگاه گلیم در شهرستان بیجار، 200 نمونه گلیم و 23 نفر با نمونه گیری به صورت هدفمند و انتخاب شدند و از آنان مصاحبه به عمل آمد.
تجزیه و تحلیل: با استفاده از روش تحلیل محتوا اطلاعات استخراج و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. با استناد به پژوهش های انجام گرفته می توان این گونه بیان نمود:
مفهوم رمز گونه نمادها و طرح نگاره های اسطوره ای منقوش بر گلیم بیجار متاثر از تمدن های غرب فلات ایران، بین النهرین و آسیای مرکزی بوده، باورها و اندیشه های آیینی، اعتقادی، فرهنگی و مکاتب مذهبی در خلق این نماد رمزهای اسطوره ای در قالب اشکال جانوری، گیاهی و هندسی نقش داشته اند.

طراحی و تبیین الگوی مفهومی مدل برند پیشرو در صنعت فرش ایران

ناصر سیف اللهی

چکیده
افزایش پرشتاب میزان تولید و رقابت در صحنه بین المللی صنعت فرش، رقابت را برای تولیدکنندگان بسیار حساس و برندسازی را به عنوان یکی از راهکارهای رقابتی فعالان این صنعت، برجسته ساخته است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی الگویی برای برندسازی موفق در صنعت فرش انجام شده است. مطابق با الگوی نظام مند نظریه داده بنیاد، خبرگان خوش نام تولیدکننده و صادرکننده حال حاضر با سابقه فرش برای جامعه آماری انتخاب شدند. کارشناسان خبره صنعت در جامعه آماری با روش نمونه گیری هدفمند توصیه ای برگزیده شدند و با 15 نفر از کارشناسان خبره و خوش نام صنعت فرش به عنوان نمونه پژوهش مصاحبه عمیق به عمل آمد که در سه مرحله به کفایت داده ها انجامید. برای گردآوری داده ها از مصاحبه های نیمه ساختاریافته استفاده شد و تجزیه وتحلیل اطلاعات به روش اشتراوس و کوربین و مدل پارادایمی و نرم افزار MAXQDA انجام گرفت. نتایج تحلیل داده های به دست آمده از مصاحبه ها، طی فرایندهای کدگذاری باز، محوری و انتخابی، به شکل گیری مدل عوامل ایجاد برند پیشرو در صنعت فرش بر مبنای نظریه پردازی داده بنیاد انجامید. با استناد به رهیافت سیستماتیک در نظریه داده بنیاد کدهای شناسایی شده در 6 طبقه هسته ای شامل شرایط علی، مقوله محتوایی، شرایط زمینه ای، عوامل مداخله گر، راهبردها و پیامدها قرار گرفتند. در نهایت، الگویی برای برندسازی موفق در صنعت فرش شناسایی شد. داشتن مزیت رقابتی، جایگاه قوی بازاریابی، شناخت نیازهای بازار و مشتری رفع مشکلات اقتصادی و سیاسی از عوامل مهم توسعه برند فرش در بازارهای داخلی و بین المللی است.

بازشناسی تاریخی وجوه ملّی‌گرایی در قالی‌های تصویری عصر پهلوی

ایمان زکریایی کرمانی زکریایی کرمانی

چکیده
قالی های تصویری که در عصر قاجار قابلیت های خود را برای انعکاس سویه های مختلف تجدد ازجمله مفهوم ملّی گرایی نشان داده است در عصر پهلوی هم منعکس کنندۀ وجوه دیگری از این مفهوم است. هدف از این پژوهش شناخت وجوه متنوع مفهوم ملّی گرایی در قالی های تصویری عصر پهلوی است و سؤال اصلی پژوهش آن است که وجوه ملّی گرایانۀ منعکس شده بر قالی های تصویری عصر پهلوی دارای چه مشخصه ها و دلالت هایی است؟ روش پژوهش، کیفی و از نوع تاریخی تطبیقی است. یافته های پژوهش بیانگر آن است که مفهوم ملّی گرایی در پیکره مطالعاتی، متأثر از وجه مرکب سه گانه جغرافیایی، باستان شناسی و درمانی و نیز وجه انشایی متأثر از اشعار و شعارهای رایج و همچنین وجه پیشینه جویی، در مفاخر و مشاهیر علم و ادب است که در دو وجه اول با مفهوم شاه، سلطنت و گاه مذهب پیوندی مستقیم دارد و وجه پادشاهانه آن برجسته می شود و در مفهوم آخر، این پیوند بیشتر مفهومی میهنی به خود می گیرد. از دیگر سو، یافته ها بیانگر تأثیر نهادهای نوین آموزشی و فرهنگی در پیکره مطالعاتی است و مشخص می شود که استفاده از نشان شیر و خورشید به عنوان نشانی ملّی گرایانه، با توجه زمینه مورد استفاده از آن دارای وجوه هویتی، دولتی و مردمی در قالی های تصویری است. از دیگر نتایج این پژوهش وجود ارتباطی پایاپای، بین نقش و کتیبه های قالی های ملّی گرایانه با تحولات عصر پهلوی به نحو هم زمانی و با تحولات عصر قاجار به شکل درزمانی است. به طور کلی می توان گفت بازشناسی تاریخی ملی گرایی در پیکره مطالعاتی وابسته به درک رابطه در هم تنیده ای است که بین نهاد های نو بنیاد در عصر پهلوی و زمینه های اجتماعی آن وجود داشته است.

ضرباهنگ‌های زندگی به مثابه عناصر تولید فضا در فرش‌های جنگ افغانستان بر اساس آراء هانری لوفور

سکینه خاتون محمودی

در میان هنرهای مردمی معاصر، فرش های جنگ افغانستان ویژگی ممتاز و منحصر به فردی دارند که آن ها را از همگنان متمایز گردانیده است. سخن گفتن با جهان دربارۀ مصیبت جنگ، مهم ترین ویژگی این آثار می باشد. فضا و ضرباهنگ موجود در این دستبافته ها که نقش مهمی در انتقال اندیشه های ذهنی هنرمندان دارد، همواره بین دو مفهوم کلی جنگ و زندگی یا فضای تحمیلی و مطلوب در نوسان است. این پژوهش در پی تبیین چگونگی بازنمایی فضا و ضرباهنگ در فرش های جنگ افغانستان به کاوش در این مقوله بر مبنای نظریۀ هانری لوفور پرداخته است. بدین قرار، مهم ترین پرسش های این پژوهش عبارتند از: فضای جنگ، فضای زندگی و ضرباهنگ های مرتبط با این پدیده ها چگونه در فرش های جنگ افغانستان به تصویر کشیده شده اند؟ نتیجۀ این پژوهش که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر منابع اسنادی تدوین گردیده، حکایت از آن دارد که: بازنمایی های فضا در فرش های جنگ افغانستان، کوششی برای ابراز وجود در مناسبات قدرت بوده و مهم ترین راهبرد برای انجام این امر، ایجاد تفاوت و تقابل در بازنمایی بوده است. در حالی که غلبۀ عناصر نظامی در فرش های جنگ افغانستان ضرباهنگ غالب را تشکیل می دهد، در تقابل با آن می توان به گزارۀ دیگری اشاره کرد که با عناصری همچون: گل ها، درخت ها و گیاهان تعریف شده و با تدابیری مانند درنگ، سکون و تغییر در ضرباهنگ، به مقابله با سلطۀ جنگ بر فضا پرداخته است.

شناسایی و اولویت بندی عوامل بازدارنده تشکیل خوشه صنعتی (مورد مطالعه: خوشه صنعتی فرش دستباف خراسان شمالی)

عباس علی رستگار

یکی از الگوهای مهمی که می تواند به توسعه صنعت بو می و پرارزش فرش دستباف کمک کند که هم ابعاد هنری آن تماما حفظ شده و هم با افزایش بهروری، باعث عدم تقلید این هنر توسط رقبا شود، الگوی مبتنی بر خوشه صنعتی می باشد. هدف از انجام این پژوهش آن است که با بررسی ذهنیت ها و عقاید مشارکت کنندگان به شناسایی عوامل بازدارنده تشکیل خوشه صنعتی فرش دستباف خراسان شمالی بپردازیم. در انجام این پژوهش، از روش شناسی کیو به عنوان یکی از روش های آمیخته استفاده گردید. مشارکت کنندگان این پژوهش، تعداد 10 نفر از مدیران، کارشناسان و تولیدکنندگان فرش دستباف خراسان شمالی بودند که با موضوع تحقیق ارتباط مستقیم داشتند. فضای گفتمان پژوهش حاضر از منابع گوناگونی جمع آوری گردید و پس از ارزیابی و جمع بندی فضای گفتمان، از میان 134 عبارت کیو، در نهایت 52 عبارت به عنوان نمونه عبارات کیو(دسته کیو)، پس از نظرسنجی از خبرگان انتخاب شد. پس از جمع آوری اطلاعات حاصل از مرتب سازی کیو، این اطلاعات با روش تحلیل عاملی کیو تحلیل گردید. تحلیل توزیع نشان داد که می توان تعداد 3 الگوی ذهنی متمایز(نبود حمایت و زیرساخت مناسب، نبود حمایت و واحدهای مکمل، شرایط بافندگان) را در میان مشارکت کنندگان تحقیق در مورد عوامل بازدارنده تشکیل خوشه صنعتی فرش دستباف خراسان شمالی شناسایی نمود که جمعا در حدود 62.8 درصد از واریانس کل را تبیین نمودند. اهمیت و اولویت بندی موانع شناسایی شده بر اساس الگوهای ذهنی به دست آمده صورت گرفت و در نهایت راهکارهایی برای برطرف نمودن موانع شناسایی شده پیشنهاد شد تا بتواند در پیاده سازی الگوی خوشه صنعتی در صنعت فرش دستباف، مثمر ثمر واقع شود.

واکاوی گنجینۀ معنایی نهفته در قالیچۀ حاجی جلیلی با روش آیکونولوژی پانوفسکی

سامرا سلیم پور ابکنار

هر قالی دست بافت زبانی دارد و میراث دار پیام های فرهنگی، مذهبی، اجتماعی و احساسات درونی بافندۀ خویش است. بنابراین، آگاهی از پیام هایی که یک قالی می تواند از گذشته به عصر حاضر پیشکشی کند، مستلزم خوانش زبان نمادین طرح و نقش مایه های آن قالی است. با این وجود، از آن جایی که در اغلب موارد اطلاعاتی پیرامون معانی مکنون در یک قالی به عنوان یک اثر هنری در دسترس نیست، ناگزیر باید از یک روش منطقی و نظام مند جهت گذر از تصویر و رسیدن به مفهوم واقعی بهره جُست. پژوهش پیش رو، در تلاش برای افشای پیام های نهفته در ورای نگاره های یک قالیچۀ حاجی جلیلی با طرح محرابی است که دارای دو ویژگی برجسته می باشد: اولاً درخت زندگی موجود در میانۀ قالی از نوع تلفیقی است و ثانیاً بافنده آن را با ظرافت خاصی به شیوه اَبرش حقیقی رنگ آمیزی نموده است؛ مواردی که به ندرت در سایر قالیچه های محرابی به چشم می خورند. بر این اساس، این مطالعه در پی یافتن پاسخ به این سوالات است که: مفاهیم نمادینی که در پس طرح، نقش و رنگ قالیچه مذکور پنهان شده اند، کدامند و چگونه می توان به آنها دست یافت؟ و همچنین زبان نمادین نقوش از طریق چه ارتباطی به معنایی غایی اشاره دارند؟ بدین ترتیب، هدف این جُستار استفاده از الگوی آیکونولوژی پانوفسکی جهت یافتن لایه های معنایی و خوانش نگاره های شناسایی شده در سه مرحله «توصیف پیش آیکونوگرافی، تحلیل آیکونوگرافی و تفسیر آیکونولوژی» است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و به کمک گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و اسناد مکتوب نگاشته شده است. نتایج تحلیل آیکونوگرافی که از بهم پیوستن زنجیرۀ معانی پنهان شده در پس نقش مایه ها شکل گرفته است بر «وقفی یا نذری بودن» قالیچه مذکور گواهی می دهند. از سویی دیگر، بر اساس تفسیر آیکونولوژی نیز مشخص شد که هنرمند طراح و بافندۀ این قالیچه دانسته یا نادانسته اثری را خلق نموده که بر نیاز انسان زمینی (یا همان نمازگزار) جهت دستیابی به تکامل معنوی از طریق سیر و سلوک در کُنه دایره هستی و عروجی روحانی تاکید دارد.

عوامل اجتماعی مؤثر در بازاری‌شدن قالی‌های عشایر فارس از منظر مطالعات فرهنگی

عبداله میرزایی

قالی های عشایری استان فارس یکی از مهم ترین تولیدات عشایری ایران ضمن برخورداری از پیوندهای فرهنگی و جغرافیایی، نمودی از هویت، فرهنگ، آداب و رسوم، ادبیات و هنرهای بومی و کاربردی ایلات هستند. در سال های اخیر نفوذ سلیقه و معیارهای بازار در مؤلفه های بصری و فنی قالی های عشایری فارس تأثیرات قابل توجهی داشته است. مسئله اصلی پژوهش، فاصله گرفتن قالی های عشایر فارس از بنیان های معرفتی و فرهنگی خویش تحت تأثیر پدیده بازاری شدن می باشد. هدف از پژوهش، شناخت عوامل زمینه ساز تغییرات هویتی و فرهنگی در قالی های عشایر فارس با هدف فراهم آوردن بستری مناسب برای اتخاذ راهکارهای لازم توسط نهادهای متولی می باشد. سؤالات پژوهش معطوف به، الف: شناخت عوامل بازاری شدن و ب: شناخت تبعات بازاری شدن قالی های عشایر فارس هستند. پژوهش از نوع کیفی و با نمونه گیری هدفمند و تحلیل 50 نمونه قالی عشایر فارس به روش توصیفی و تحلیلی و با استفاده از داده های حاصل از منابع کتابخانه ای و انجام مصاحبه های کیفی به انجام رسید. نتایج نشان دادند: در چند دهه اخیر اجرای طرح اصلاحات ارضی، اسکان اجباری عشایر و جریان آموزش عشایر موجب تغییر در سبک زندگی و تغییر انگیزه های تولید بافندگان از رویکرد تولید برای خود به تولید با هدف عرضه در بازار گردید. از تبعات بازاری شدن قالی های عشایر فارس، رواج تولید قالی با نقشه های سفارشی، مهجور ماندن نقوش ذهنی بافندگان، نفوذ نقوش غیربومی، اولویت دادن به سلیقه مخاطب و تغییر در شیوه های تولید نظیر انبوه بافی هستند که منجر به کم رنگ شدن مبانی هویتی و اصالت های بومی و فرهنگی قالی های تک نسخه و منحصربه فرد عشایر می شود. این تغییرات تحت عنوان بازاری شدن مفهوم سازی و در نتایج معرفی گردید.

نمادشناسی گلیم سفره عشایر کرمانج خراسان شمالی

امید وحدانی فر

رایج ترین هنر عشایر کرمانج بافت نوعی گلیم به نام «سفرۀ کرمانج» است که بازگوکننده داستان زندگی یا باور و عقاید آن قوم است. این هنر مختص به کرمانج زبان های خراسان شمالی است و در شهرستان های بجنورد، فاروج، مانه و سملقان، شیروان و اسفراین رواج دارد. اگرچه سفرۀ کردی امروزه کاربرد اصلی خود را از دست داده و به عنوان کفپوش استفاده می شود و یا جنبۀ تزئینی دارد، امّا کاربرد اوّلیۀ آن در گذشته محلّ قرار دادن نان بوده است. پژوهش حاضر به روش کتابخانه ای و با هدف بررسی نمادهای موجود در نقوش گلیم سفرۀ عشایر قوم کرمانج خراسان شمالی به منظور زنده نگه داشتن نقوش و نمادهای قدیمی است که در معرض فراموشی و منسوخ شدن هستند، نگارش یافته است. یافته های این پژوهش بیانگر آن است که نقوش به کار رفته در سفره کردی قوم مذکور از تنوّع و اهمیّت معناشناسی بالایی برخوردارند و شامل چهار گروه هندسی، گیاهی، انسانی و حیوانی است که از این میان، نقوش حیوانی بیشترین کاربرد را دارد؛ زیرا متأثّر از زندگی کوچ نشینی قوم کرمانج است. در میان نقوش انسانی نقش مایه دختر بیشتر دیده می شود؛ به این دلیل که بافندگان اصلی سفرۀ کردی زنان و دختران اند. نقش مایۀ درخت به سبب تقدّس داشتن و نشانه حیات و برکت بودن پرتکرارترین نقش گیاهی است. نقوش انتزاعی و هندسی نیز جنبۀ نمادین و تزئینی دارند.

تحلیل بصری ویژگی های طرح و نقش در فرش سه گانه تشعیر عیسی بهادری

علی دادخواه

فرش تشعیر از جمله آثار استاد عیسی بهادری در زمینه طراحی نقشه فرش است که دارای ویژگی های خاص ساختاری و بصری است. این فرش که با یک موضوع واحد و به سه شکل متفاوت طراحی و بافته شده؛ بیش از پیش توانایی های این هنرمند خلاق را آشکار می سازد؛ لذا تجزیه و تحلیل بصری این سه گانه با رویکرد تطبیقی، هدف مقاله مذکور به شمار می رود. گردآوری اطلاعات با استناد به تحقیقات میدانی (مصاحبه و عکاسی از آثار) و منابع مکتوب انجام شده و روشی توصیفی- تحلیلی و رویکردی تطبیقی دارد و در صدد پاسخگوی به این پرسش اصلی است: وجوه اشتراک و افتراق ویژگی های ساختاری طرح و نقش، در سه فرش با موضوع تشعیر اثر عیسی بهادری کدام است؟ نتایج مطالعات حاکی از آن است که علاوه بر مشابهت در بخش هایی از گردش های اسلیمی، تکرار تعدادی از نقشمایه ها نیز در هر سه نمونه مشترک است که از آن جمله می توان به وجود حیوانات (بزکوهی، آهو، ببر، شیر، خرس)، پرندگان(قرقاول، هدهد، شاهین)، جانوران اساطیری (سیمرغ و اژدها)، طرح گلدان و صحنه گرفت و گیر بین سیمرغ و قرقاول اشاره نمود. اما علاوه بر این وجوه مشترک، ساختار فرش از حیث وجود یا عدم وجود ترنج و سرترنج و فرم آن ها (بیضی، دایره)، رنگ آمیزی زمینه و حاشیه و حتی چگونگی به تصویر کشیده شدن موجودات و عناصر گیاهی در هر یک از فرش ها؛ دارای ارزش های بصری منحصر به فردی است که نمونه های فرش تشعیر را علی رغم موضوع واحد؛ از یکدیگر متمایز ساخته و روندی رو به رشد را در طراحی این سه اثر، آشکار می سازد.

ارزیابی مشخصه های رنگی و خاصیت ضد باکتری نخ پشمی رنگرزی شده با برگ تعدادی از گیاهان بومی استان فارس

سعیده رفیعی

در دهه گذشته، رنگزاهای طبیعی زیست سازگار با خواص ضد میکروبی جهت حفاظت از الیاف رنگرزی شده در فرش های دستبافت در مقابل میکروارگانیسم ها بسیار مورد توجه قرار گرفته اند. در این پژوهش، از برگ 6 گیاه بومی استان فارس اعم از بادام کوهی (ارژن)، پسته کوهی (بنه)، انجیر کوهی، آویشن شیرازی، انگور عسکری شیرازی و گردو به عنوان رنگزای طبیعی برای رنگرزی پشم در حضور هشت دندانه فلزی مختلف استفاده شده است. طیف های انعکاسی نمونه های رنگ شده به وسیله دستگاه اسپکتروفوتومتر انعکاسی مورد بررسی قرار گرفت. علاوه براین، مشخصه های رنگی، روشنایی نمونه های رنگ شده، تنوع فام های رنگی در حضور دندانه های مختلف، ثبات نوری و شستشوی نمونه ها و همچنین خاصیت ضد باکتری پشم رنگرزی شده ارزیابی شد. نتایج اسپکتروسکوپی انعکاسی نشان داد که الیاف رنگ شده با برگ گیاهان بادام کوهی (ارژن)، انگور، آویشن و انجیر مقادیرa* منفی وb* مثبت داشتند که تایید کننده ته رنگ سبز و زرد آنهاست. در حالیکه، الیاف رنگ شده با برگ درختان بنه و گردو مقادیرa* وb* مثبت داشتند که ته رنگ قرمز و زرد این نمونه ها را اثبات می کند. الیاف پشم رنگ شده با برگ بادام کوهی (ارژن)، انجیر و آویشن در حضور دندانه های فلزی مختلف بیشترین تنوع فام را ایجاد کردند. فام های عاجی، کرم، سبز، قهوه ای، زیتونی، نارنجی، آجری و بنفش بر روی الیاف پشم در حضور برگ این گیاهان به همراه دندانه های مخلتف ایجاد شد. ثبات نوری و شستشویی الیاف رنگ شده با تمام رنگزاهای ذکر شده قابل قبول بودند. پشم رنگرزی شده با عصاره برگ آویشن و بنه حداکثر درصد بازداری (99%) را در مقابل دو نوع باکتری اشرشیا کلی و استافیلو کوکوس آرئوس نشان داد.