7 نتیجه برای شیرازی
دکتر علیاصغر شیرازی، آقای داود شادلو،
دوره 5، شماره 14 - ( پاییز و زمستان 1388 )
چکیده
در حالی که از دوره تیموریان فرش یا دستبافته کامل و سالمی بهجای نمانده است که گواه و شناساننده نوع طرح و نقش و رنگ فرشها در این دوره زمانی باشد، اما این دستبافتهها را میتوان براساس گزارشهای مختلف موجود در کتب تاریخی و سفرنامههای سیاحان و همچنین در نسخههای مصور شده بررسی کرد. لذا نگارههای فراوانی وجود دارد که بازتاب دهنده فرشهایی است که بهنظر میرسد در دوره تیموریان بافته شده باشد. این نگارهها در نسخههای متعددی برای شاهزادگان و هنرپروران تیموری، در کتابخانه سلطنتی با دقت و نظارت عالیه تهیه میشده و به کمک این نگارهها امکان بازسازی یک فرش کامل فراهم میشود. یکی از این نسخهها، نسخه منحصر بهفرد شاهنامهای است که به تاریخ ۸۳۳ ه.ق. (۱۴۲۹ م.) در هرات و برای بایسنغر میرزا در کتابخانه سلطنتی تهیه شده و امروز به شاهنامه بایسنغری مشهور است. در مقاله پیش رو، به بررسی و تجزیه و تحلیل شش نگاره از این نسخه که فرشهایی در آن دیده میشود، پرداخته شده و تلاش میگردد طرح، نقش و رنگ این فرشها شناسایی شود.[۱] ماهیت این پژوهش توصیفی و تحلیلی بوده و ضرورت انجام آن آشنایی هنرمندان، طراحان و بازرگانان عرصه فرش با نقشههای گذشته و بازبافی این نقشهها با نگاه و رویکرد به بازار امروز ایران و جهان است.
آقای علی وندشعاری، دکتر احمد نادعلیان، دکتر علی اصغر شیرازی،
دوره 6، شماره 17 - ( پاییز و زمستان 1389 )
چکیده
باید توجه داشت که جهانی شدن به عنوان بخشی از اقتصاد نوین، موضوع بحث کارشناسان اقتصادی در کشورها است. کشور ما نیز به منظور گسترش صادرات غیرنفتی و حضور در بازارهای جهانی و رشد و دوام در این بازار، نیازمند در نظر گرفتن اصول سلیقهیابی و ایجاد بازارهای مصرف مناسب و مطمئن است. در این راستا فرش دستباف به عنوان یکی از مهمترین صادرات ایران در عرصه تجارت جهانی، به دنبال بهدست آوردن جایگاه متناسب و در خور توجه و شأن و منزلت خود است. تولید سنتی و تمرکز بر طرح و نقشههای قدیمی و روشهای سنتی بازاریابی و فروش، و نیز کوربافی و تولید بدون اهمیت دادن به سلیقههای مشتریان فرش در بازارهای هدف، میتواند یکی از عوامل رکود فرش ایران باشد که باید در این زمینه، تحول اساسی صورت گیرد. نتایج این مطالعه نشان میدهد که تولید در ایران رابطهای متناسب با سلیقهها و درخواستهای مشتریان ندارد و از این بابت یکی از عاملهای مهم تأثیرگذار در روند کاهش بازار جهانی فرش ایران محسوب میشود. به نظر میرسد عدم تمایل برای به کار گرفتن ابزار نوین فناوری اطلاعات در میان تجار فرش ایرانی خارج از کشور، باعث نداشتن اطلاعات مناسب در خصوص سلیقه مشتریان و نیز ناتوان بودن در انتقال این اطلاعات به حوزه تولید در داخل کشور نیز شده است. این مقاله به روش توصیفی ـ پیمایشی انجام شده و جمع آوری اطلاعات به صورت میدانی و حضور در بازارهای خارجی و نمایشگاه دموتکس ۲۰۱۲ و نیز به صورت کتابخانهای و استفاده از پایگاههای اینترنتی و پرسشنامه به عنوان ابزار انجام شده است.
دکتر علیاصغر شیرازی، آقای حسام کشاورز،
دوره 7، شماره 20 - ( پاییز و زمستان 1390 )
چکیده
در اواخر حکومت قاجار، بار دیگر طراحی نقشه فرش در اصفهان بهدست تعدادی از هنرمندان طراح مانند میرزا آقا امامی و محمدحسین مصورالملکی احیا شد. محمدحسین مصورالملکی معروف به حاج مصورالملکی که از هنرمندان شاخص اواخر قاجار و اوایل دوره بعد بهشمار میرود، هم در نقاشی و هم در طراحی فرش به ابداع و نوآوری روی آورد. از سویی در کار وی توجه به سنتهای طراحی و نقاشی صفوی جلوه برجستهای دارد. در همین راستا، مصورالملکی در طراحی نقشه فرش به برخی نقشههای فراموش شده صفوی از جمله شکارگاه پرداخت. در این مقاله، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به بررسی نقشه فرشهای شکارگاهی مصورالملکی پرداخته شد و در همین راستا برای گردآوری اطلاعات از روش کتابخانهای سود جسته شد. بررسی این نقشهها آشکار ساخت که مصورالملکی در عین حال که نقوش شکارگاهی صفوی را وارد فرشبافی معاصر اصفهان کرد، بهسبب نگرش خاص خود، تغییر و تحولاتی در آن به عمل آورد. از جمله این تحولات، تغییر ترکیببندی به قالب عمودی و ایجاد افق رفیع در متن شکارگاه بود. وی در این نقشهها واقعگرایی را مطمح نظر قرار داد و علاوه بر استفاده از برخی عناصر تصویری جدید، مسئله تفکیک بین پسزمینه یا متن و عناصر شکارگاهی را که در فرشهای دوره صفوی وجود داشت، با تغییر عناصر پسزمینه از بندهای افشان به گلبوتهها و درختچههای کوچک، حل نمود. در واقع امر، کار او را میتوان ایجاد ارتباط منطقی بین طراحی فرش اصفهان در نیمه سده چهاردهم ه.ش. با سنتهای تصویری پیشین دانست.
خانم ماهمنیر شیرازی، خانم مینا طلایی،
دوره 8، شماره 22 - ( پاییز و زمستان 1391 )
چکیده
در اثر گسترش روابط گورکانیان هند با پادشاهان صفوی، تأثیرات مختلفی از هنر ایران در هنر هند قابل بررسی است. این تأثیرات در حوزه هنر نگارگری، فرش، معماری و هنرهای وابسته به آنها فراوان است. بسیاری از طرحها و نقشهها در حوزه فرش از طریق هنر نگارگری ایران در قلمرو گورکانیان هند رواج یافت. هنرمندان نگارگر فراوانی بهویژه از زمان شاه طهماسب از دربار صفویان به هندوستان کوچیدند و آثار بسیاری برای ایشان تولید و شاگردان فراوانی تربیت نمودند. از اینرو هدف این مقاله ریشهیابی و تطبیق طرح و نقشه فرشهای صفوی در نگارههای گورکانیان هند است. از این رو سؤالهای اصلی این مقاله عبارتند از: (۱) علت بازتاب نقش فرشهای ایرانی در نگارههای دوره گورکانیان چیست؟؛ (۲) نقوش فرشهای ایرانی بازتاب یافته در نگارههای مذکور کدامند؟ روش تحقیق در این مقاله، روش توصیفی- تحلیلی و روش جمعآوری اطلاعات آن کتابخانهای است. نتایج تحقیق نشان میدهد که علت بازتاب نقش فرشهای ایرانی در نگارههای گورکانیان هند، علاقهمندی پادشاهان مغولی هند به هنر و روابط حسنه با حکومت صفوی از یکسو و مهاجرت هنرمندان ایرانی در عهد شاه طهماسب و بهرهبرداری از ایشان در سالهای مذکور از سوی است. اگرچه نقوش فرشهای بازتاب یافته در نگارههای هندی نیز تحت تأثیر هنرمندان ایرانی است که البته بومی کردن عناصر گیاهی در نقشه فرشها از شیوه تجریدی به طبیعی، بهدست هنرمندان هندی انجام پذیرفته است.
دکتر علی اصغر شیرازی، آقای حسام کشاورز، دکتر حبیب اله آیت اللهی،
دوره 9، شماره 24 - ( پاییز و زمستان 1392 )
چکیده
ایل عرب فارس که زیرمجموعۀ اتحادیۀ خمسه بهشمار میرود، سنت فرشبافی بسیار کهنی دارد. طایفههای بافندۀ این ایل که همگی در زیرمجموعۀ عربهای جَبّاره قرار میگیرند، فرهنگ فرشبافی فارس باستان را در صدر اسلام فراگرفته و در طول سدهها به شیوۀ خویش در آن تحول و دگرگونی ایجاد کردهاند. به اقتضای معیشت شبانی و کوچروی، بافت برخی دستبافتهای محفظهای نیز به سنت بافندگی این مردمان راه یافته است. قالی-خورجین رایجترین و مهمترین بافتۀ محفظهای ایل عرب است. اینگونه دستبافتها پرزدار و گرهبافته و از جنس قالی هستند و در دولنگه یا تکلنگه و بهصورت چهارگوش برای حمل بار بافته میشوند. هدف این مقاله مطالعۀ ویژگیهای نقشپردازی، رنگآمیزی و بافتار قالی-خورجینهای ایل عرب فارس بوده است. روش تحقیق به شیوۀ توصیفی-تحلیلی بوده و گردآوری اطلاعات بهصورت ترکیبی، کتابخانهای و پژوهش میدانی به سرانجام رسیده است. نتایج این پژوهش آشکار ساخت که اسلوب بافت غالب این دستبافتها گرۀ متقارن شمارۀ ۳، پودهای دوگانه و شیرازۀ چندرنگ است. از طرفی شیوۀ رنگآمیزی تیره اندر تیره که سنت ایل عرب بهحساب میآید در قالی-خورجینها نیز بیش و کم بهکار رفته است. شیوۀ نقشپردازی این بافتهها در دو گروه جای میگیرد. گروه اول که در آنها اساس نقشه بر نقشمایههای ریز و درشتی استوار شده که به شیوۀ منظم (شبهمنظم) یا نامنظم در کنار هم یک طرح را تشکیل داده و شامل دو نقش مرغ و درخت و تماممرغی میشود. در مقابل، گروه دوم که در آنها یک نقش کلی و اغلب منتظم بر فضای طراحی حاکم بوده و نقشمایهها بر اساس آن چیده میشود و پذیرای نقشهای شهریبافت فارس و دیگر مناطق شده است. بافندگان عرب طرحهایی مانند چهارماهی، گل سوری، بتهای، بازوبندی و محرمات را به شیوۀ خویش ایلیاتی کرده و در قالی-خورجینها بهکار بستهاند.
داود شادلو، دکتر علیاصغر شیرازی،
دوره 13، شماره 32 - ( پاییز و زمستان 1396 )
چکیده
شرقگرایی در اروپا در سدهی نوزده میلادی گسترش یافت و خاورشناسان بسیاری با انگیزههای متفاوت راهی مشرقزمین شدند و به پژوهش و نگارش دربارهی جامعه، فرهنگ، تمدن و هنر شرقی ازجمله فرش پرداختند. از مهمترین مواردی که خاورشناسان به آن توجه نشان دادند تاریخنگاری فرشهای شرقی، بررسی طرحها و نقوش و جغرافیای بافت فرشها بود. هدف این مقاله شناسایی و بررسی منابع و رویکردهای خاورشناسان دربارهی فرش ایران و بررسی آسیبشناسی آثار ایشان است.
این مقاله به شیوهی توصیفی و تحلیلی و روش گردآوری آن بهصورت اسنادی است. جامعهی آماری، آثار در دسترس خاورشناسان (کتاب، مقاله، کاتالوگ نمایشگاه) در بازهی زمانی نیمهی دوم سدهی نوزدهم تا نیمه نخست سدهی بیستم میلادی میباشد. روش تجزیهوتحلیل دادهها روش کیفی است.
نتایج این تحقیق نشان میدهد خاورشناسان با دو رویکرد که زیرمجموعهی دو مکتب برلین و وین دستهبندی میشود به تاریخنگاری و پژوهش دربارهی فرشهای ایرانی پرداختهاند و آثاری که از آنان برجای مانده است در دو دستهی منابع تاریخی و اطلاع تاریخی جا میگیرد و این آثار منبع مستقیم تاریخنگاری نیستند. از دیگر نتایج این تحقیق بررسی اصلیترین کاستیهای مطالعات خاورشناسان است که عبارتاند از: تمرکز صرف بر مطالعات کتابخانهای و فرشهای موزهای؛ عدم توجه به تحقیقات میدانی؛ قطعی پنداشتن دادهها و فرضیات خود؛ نسبت دادن نادرست فرشها به مناطق خاص؛ تاریخگذاریهای نادرست با دلایل ناموجه؛ عدم توجه به بسترهای تولید فرش و جدا کردن هنر از خاستگاه بومی و فرهنگی خود. بااینحال مطالعات خاورشناسان بهویژه در روش تجزیهوتحلیل علمی دادهها، تأثیر بسیاری بر نوشتههای پژوهشگران ایرانی گذاشته است که این مقاله به آن میپردازد.
کریم میرزایی، علی اصغر شیرازی، محمدعلی رجبی،
دوره 15، شماره 35 - ( بهار و تابستان 1398 )
چکیده
قالی هر چند در ایران پیشینۀ بسیار بلندی دارد ولی هدف این مقاله بررسی یکی از ادوار مهم تاریخ هنر ایرانِ پیش از دوره صفوی، یعنی دوره ترکمانی است. یکی از مهمترین راههایی که میتواند به شناخت قالی این دوران کمک کند گزارش سیاحان اروپایی بهویژه بازرگانان ونیزی از ایران و مشخصاً از شهر تبریز است که به قالیهای زیبای مسجد کبود و قالیهای ابریشمین تالارهای دربار اوزونحسن اشاره دارند. در کنار این گزارشها میتوان به تصاویر قالیهای موجود در نگارگریهای آن دوره پرداخت که نمونۀ بارز آنها شاهنامۀ سر بزرگ، خمسۀ نظامی و خاوراننامه متعلق به دورۀ ترکمانی است و از آنجا که دورۀ ترکمانی، پیش درآمدی بر یکی از مهمترین دوران حکومتی ایران یعنی صفویان است، لذا تأکید پژوهش بر نقوش قالی ترکمانی میتواند راهگشای ابهامهای بسیاری در قالیهای دوره بعدتر باشد. از این رو یکی از دلایل انجام این پژوهش، عدم توجۀ ویژه به قالیهای ترکمانی از طرف پژوهندگان بوده است. گرچه مطالعۀ قالیهای پیشاصفوی مشکلات خاص خود را در بر دارد، کمبود مستندات قالی و عدم توجه متخصصان این حوزه به قالیهای ترکمانی از جمله معضلات پژوهشی این مقطع محسوب میشود.
با وجود این مشکلات، مقاله حاضر میتواند به شناخت قالیهای این دوره گذار و مهم، بیانجامد. همچنین از اهداف دیگر این پژوهش، استخراج نقش و نگارههای کلانی است که ماهیت قالی ترکمانی دارد و سرآغازی برای قالیهای صفویه قلمداد می گردند. در این راستا پرسشهایی سرلوحه پژوهش قرار داشتهاند که از جمله آنها میتوان به این سؤالها اشاره کرد: مشخصۀ نقوش قالیهای ترکمانی چیست؟ و چه تأثیری بر قالیهای صفویه داشتهاند؟ روش تحقیق: تاریخی-توصیفی-تحلیلی بوده و در جستجوی کشف حقایق و واقعیتها بوده و گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانهای است
