9 نتیجه برای مجابی
دکتر سیدعلی مجابی،
دوره 2، شماره 2 - ( بهار 1385 )
چکیده
در این مقاله ابتدا انواع روشهای سر راست کنی را با استفاده از روشهای پیمایشی توصیف،و ویژگیها و ابزار و تجهیزات به کار رفته در آنها را تشریح خواهیم کرد. جهت اجرای این امر، حجم کامل جامعه آماری در سطح استان های اصفهان و آذربایجان شرقی بازدید شد و تعداد ۳۳ کارگاه براساس توزیع نرمال در استان تهران از حجم آماری انتخاب و مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت میزان پراکندگی این روشها در مناطق مختلف مورد مقایسه و داوری قرار گرفته است
دکتر سیدعلی مجابی، آقای سید بشیر عابدینی، خانم زهرا فنایی،
دوره 3، شماره 8 - ( پاییز و زمستان 1386 )
چکیده
مقاله حاضر تحقیقی میدانی و اسنادی است بر اساس منابع تاریخی و تصویری موجود که بهمنظور تبیین سیر تغییرات حاصل شده در طرح و نقش قالی کلاردشت در صد سال اخیر انجام گرفته است. جهت استخراج اطلاعات علاوه بر مطالعه اسنادی، که با رجوع به منابع مکتوب و غیر مکتوب صورت پذیرفت، نسبت به مطالعه میدانی و با مراجعه به مراکز بافت فرش کلاردشت درگذشته و حال، یافتن فرشهای قدیمی و تهیه تصویر از آنها و مصاحبه با بزرگان و صاحبان تجربه در بازار و موزهها نیز اقدام شد؛ و در نهایت با تطبیق دادهها و تصاویر، سیر تغییرات طرح و نقش قالی کلاردشت معین گردید. سپس با توجه به نتایج بهدست آمده سعی گردید تا طرحها و نقوش این قالیِ ذهنی بافت، طبقهبندی و دستهبندی گردد. بررسی تغییرات طرح و نقش و رنگبندی قالی کلاردشت مشخص کرد که بسیاری از نقشههای آن به مرور زمان فراموش گردیده و دیگر بافته نمیشود؛ لیکن به دلایلی از جمله غیر تجاریبودن این فرش و سهلالوصول نبودن دسترسی به مناطق بافت آن، ورود عمدی و غیرعمدی و یا ایجاد ابداعات نسنجیده در طرح و نقش آن (همچون استفاده از نقوش ترکمنی)، این فرش به شدت تضعیف و در پارهای موارد حتی با شکست کامل روبهرو شده است. به نظر میرسد مهمترین عوامل در احیای فرش کلاردشت: بازنگری در رنگبندی موجود و استفاده از رنگهای قدیمی و اصیل فراموش شده بهجای رنگهای تکراری و محدود حال حاضر، بازگشت به بافت طرحها و نقشمایههای اصیلِ فراموش شده و در نهایت معرفیاصالتها و مفاهیم بهکار رفته در این قالیها برای نسل جوان و خریداران آن باشد.
دکتر سید علی مجابی، دکتر سعید شیخزاده نجار ، دکتر شاهرخ حسینی هاشمی ، دکتر سیدجلال الدین بصام،
دوره 5، شماره 13 - ( تابستان 1388 )
چکیده
جهت بررسی تاخوردگی فرش دستباف تحت فشار استاتیکی، نمونه فرشی آزمایشی در سه حالت مختلف تاخورده تحت باری معادل با ۵۰ g/cm۲ قرار گرفته و سپس بهصورت متوالی و یکنواخت بار اعمالی به ترتیب تا ۱۰۰، ۲۰۰، ۵۰۰، ۱۰۰۰ و ۱۵۰۰ g/cm۲ افزایش مییابد و ضخامت آنها بهصورت متوالی ثبت و سپس با حذف متوالی و یکنواخت بارها به ترتیب و مجدداً ضخامت نمونه فرش آزمایشی قرائت میگردد. با شبیهسازی و برازش مدل دو جزئی فشارپذیری de-jong بر روی نتایج حاصله، ضمن تخمین ضخامت جزء غیرقابل فشار، پارامترهای فشارپذیری فرش در سیستم KES-F محاسبه و مورد قضاوت قرار میگیرند. براساس نتایج بهدست آمده مشخص گردید انرژی فشردهسازی در انحنای تاخورده فرش بسیار پایین بوده، درحالیکه انرژی فشردهسازی در منطقهای که دو لایه فرش روی یکدیگر قرار میگیرند بسیار بالا است. با این حال درصد جهندگی در منطقهای که دو لایه فرش روی یکدیگر قرار دارند، بر خلاف منطقه انحنای تاخورده به میزان قابل توجهی پایین بوده که این مسئله حاکی از حساسیت و شکلپذیری راحتتر این منطقه در مقایسه با منطقهای است که دو لایه فرش روی یکدیگر قرار میگیرند. از سویی دیگر ضخامت جزء غیرقابل فشار در منطقهای که دو لایه فرش روی یکدیگر قرار میگیرند از سایر مناطق بررسی شده بیشتر است. در این حالت فشردهسازی تنها بهواسطه فرورفتن پرزهای لایه فوقانی در لایه تحتانی رخ میدهد. در حالت تخت و بدون تاخوردگی نیز بوم قالی فشرده نشده و صرفاً پرزها تا حد امکان بر روی هم فشرده میشوند. در این مقاله برای توصیف رفتار تاخوردگی فرش دستباف تحت فشار استاتیکی از پدیده Domino تاخوردگی بهره گرفته میشود.
دکتر سیدعلی مجابی، خانم زهرا فنایی،
دوره 6، شماره 15 - ( بهار 1389 )
چکیده
در این مقاله، برای شناسایی ویژگیهای تولید نخ مورد نیاز صنعت نساجی در سدههای پانزدهم/ نهم تا هفدهم/ یازدهم ۲۲ اثر نگارگری از نگارگران بزرگ آن دوره که در آنها نگاره ریسندگی به کار رفته بود، از منابع مختلف جمعآوری پس از بررسی و تطبیق آنها با ویژگیها و خصوصیات فنی موجود از صناعت دستریسی، نسبت به نتیجهگیری اقدام گردید. با بررسی این آثار مشخص گردید که ریسندگی از جمله فعالیتهای متداول سدههای پانزدهم/ نهم تا هفدهم/ یازدهم بوده است که با استفاده از دوک یا چرخ نخریسی توسط میانسالان، پیران و از کار افتادگان در کنار کارهای روزمره صورت میپذیرفته است. نگارگران در آثار خود با دقت و ظرافت قابل ملاحظهای ضمن تصویر کردن اجزای مختلف دوک و چرخ نخریسی، به منبع تأمین الیاف مورد نیاز برای ریسندگی و تفاوتهای فنی استفاده از الیاف مختلف برای رشتن آگاهی کامل داشته و آن را در آثار خود به نمایش درآوردهاند. انواع مختلف دوک و چرخ نخریسی نیز بسته به موقعیت و فضای اجتماعی موضوع نقاشی، در آثار موجود به کار رفته است.
دکتر سید علی مجابی، دکتر سعید شیخ زاده نجار، دکتر شاهرخ حسینی هاشمی، دکتر سید جلال الدین بصام،
دوره 6، شماره 16 - ( تابستان 1389 )
چکیده
اگر حین عملیات انبارداری، نگهداری یا مصرف بر فرش دستباف فشار وارد شود؛ فرش ابتدا با یک کاهش ضخامت آنی مواجه شده و سپس با ادامه فشار، کاهش ضخامتش به آرامی شدت مییابد که بخشی از این کاهش ضخامت برگشتپذیر نمیباشد. این کاهش ضخامتِ وابسته به زمان، خزش نامیده میشود و متأثر از پارامترهایی چون دما و رطوبت بوده و میتواند در صورت عدم توجه عیوبی همچون شکستگی، ترکیدگی، کیسی، کوبیدگی و خط افتادگی را در فرش دستباف به وجود آورد. در نتیجه با شناسایی مدل خزشی فرش دستباف میتوان رفتار آن را در زمانی که تحت فشار قرار میگیرد، پیشبینی کرده، از صدمات وارده بر قالی کاست و آثار ناشی از خزش را در فرش کاهش داد. در این تحقیق برای تعیین رفتار خزش فشاری فرش دستباف تاخورده، نمونه آزمایشی فرش به صورت تاخورده و زیر بار ۱۷۰ کیلوگرمی برای ۴۸ ساعت قرار گرفت و به صورت on – line میزان کرنش فشاری در آنها و با شرایط دما و رطوبت مختلف محاسبه گردید. سپس بر روی دادههای به دست آمده، مدلهای آماری مختلفی برازش گردید و مشخص شد که تعمیم مدل خزشیVoight – Kelvin با در نظر گرفتن پارامترهای رطوبت و دما بهترین معادله جهت رفتار خزشی فرش دستباف تاخورده است. آنالیز واریانس دادههای حاصل از اندازهگیری کرنش فشاری نیز مشخص کرد که سطوح مختلف دما و رطوبت اختلاف معنیداری با یکدیگر دارند و این به معنی تأثیر مستقیم رطوبت و دما در معادله خزش میباشد؛ با این حال تأثیر رطوبت و دما در مقایسه با زمان بسیار ناچیز میباشد. در این تحقیق همچنین مدول یانگ، ثابت خزش و ضریب ویسکوزیتی فرش دستباف تاخورده محاسبه و ارائه گردید.
دکتر سید علی مجابی، خانم زهرا فنایی، خانم مریم فیض اللهی،
دوره 9، شماره 23 - ( بهار و تابستان 1392 )
چکیده
بررسی مشخصات طرح و نقش قالی ایران بهویژه در مناطقی از جغرافیای بافت آن که طرح بهصورت ذهنی بافته میشود، یکی از مهمترین امور تحقیقاتی در حوزه فرش کشور است. با دستهبندی، بازسازی و تعیین نسبتهای بهکار رفته در این طرحهای ذهنی که طی سالیان متمادی، نسل به نسل از مادر به فرزند منتقل شده است میتوان به شناخت، حفظ و برنامهریزی برای احیای این طرحهای اصیل کمک شایانی نمود. یکی از این دسته فرشها، قالی ذهنیبافت ویست است که در حوزه مرکزی اصفهان و جنوب غربی خوانسار توسط عشایر کوچنشینی از همدان بافته میشود که ۴۰۰ سال پیش از این در روستای ویست امروزی دست از کوچنشینی برداشته و زندگی روستایی پیشه کردهاند. فرم و قالب طرح قالی ذهنیبافت ویست یکسان و مشخص بوده و سالیان سال است که از هر فرش به فرش دیگر با تغییراتی بسیار مختصر و با ترکیبی همسان بافته میشود. در این تحقیق ۵۰ نمونه از قالیهای با متراژ بیش از ۶ متر مربع ویست که کلیه عناصر تشکیلدهنده طرح آن موجود بوده و قدمتی بیش از ۱۰۰ سال داشت توسط کارشناسان محلی در روستای ویست و روستاهای اطراف آن انتخاب گردید و بزرگترین ابعاد طولی و عرضی هر یک از عناصر طرح آن اندازهگیری شد. سپس با استفاده از نرمافزارهای عددی گمانههای مختلف بین نسبتهای ابعادی بهعنوان سامانههای طراحی در سامانبندی قالی ویست استخراج شد و مورد قضاوت قرار گرفت. بر این اساس مشخص شد که ۱۶ سامانه تکبعدی است که بهصورت ذهنی و کاملاً دقیق در بافت قالی توسط بافنده بدون کمک هرگونه نقشهای رعایت میشده است. همچنین بافنده ذهنیبافت قالی ویست در هنگام بافت و بهصورت ذهنی برای ۵ نسبت مشخص بین عناصر طرح ویست محدودهای را متناسب با سایر اجزاء رعایت میکرده است. این بررسیها نشان داد که ۶ گمانه دیگر محققان در خصوص وجود نسبت و سامانهای مشخص بین عناصر طرح قالیهای ذهنیبافت ویست صحیح نیست. اگرچه این احتمال وجود دارد که با تعیین نسبتهای دوبعدی بین عناصر طرح بتوان به آشکار شدن جایگاه این سامانهها نیز کمک نمود. نسبتهای بهدست آمده برای سامانبندی قالیهای ویست در این تحقیق بهصورت دستهبندی شده و به تفکیک ارائه گردیده است.
دکتر سید علی مجابی، خانم شادی زمانی،
دوره 9، شماره 24 - ( پاییز و زمستان 1392 )
چکیده
یکی از مرسومترین شیوههای صادرات و انبارداری فرش دستباف نگهداری آنها بهصورت تاخورده بر روی یکدیگر است. تاخوردگی فرش دستباف به آن جهت که فرش از حالت پایدار خود خارج میگردد با افزایش زمان نگهداری میتواند سبب ایجاد آسیبهای جدی و بعضاً جبرانناپذیری به فرش دستباف شود. در این تحقیق نمونه فرشی آزمایشی در حالت تاخورده تحت باری معادل با g/cm۲۵۰ قرار گرفته و سپس بار اعمالی بهصورت متوالی و یکنواخت بهترتیب تا ۱۰۰، ۲۰۰، ۵۰۰، ۱۰۰۰ و g/cm۲۱۵۰۰ افزایش مییابد و در هر مرحله تصویر دیجیتالی ریخت تاخوردگی فرش بهصورت متوالی ثبت میشود و سپس با حذف متوالی و یکنواخت بارها بهترتیب، مجدداً تصویر دیجیتالی ریخت تاخوردگی فرش ثبت میگردد. تصویر بهدست آمده با استفاده از نرمافزارهای کامپیوتری مورد تحلیل قرار گرفته تا از این طریق بتوان نسبت به شناسایی و تعیین ریختشناسی انحنای تاخوردگی فرش دستباف تحت فشار استاتیکی اقدام نمود. با ریختشناسی انحنای تاخوردگی فرش دستباف در حین بارگذاری و باربرداری متوالی میتوان پیشبینیهای مناسبی را برای انبارداری و بستهبندی فرشها ارائه نمود. بر اساس این تحقیق مشخص گردید که فضای خالی داخل انحنای تاخوردگی در هنگام بارگذاری همزمان در ناحیه فوقانی انحنای تاخوردگی کاهش و در ناحیه تحتانی انحنای تاخوردگی افزایش مییابد. این تغییرات در هنگام باربرداری بهصورت همزمان و با شدت بسیار کمتر و بهصورت عکس تکرار میگردد. بیشترین تغییرات در فضای داخلی انحنای تاخوردگی که مهمترین عامل در تعیین ریخت این انحنا است در g/cm۲۵۰۰ رخ میدهد که بهنظر میرسد متناسب با مشخصات بافت هر فرش شامل رجشمار، جنس مواد اولیه، نوع گره و غیره متغیر باشد. فضای خالی داخل انحنای تاخوردگی فرش دستباف پس از حذف فشارها و برگشت به حالت اولیه تقریباً ۹ برابر کمتر از هنگامی است که فرش در ابتدا تا میخورد. این تحقیق همچنین نشان داد که فرشهای انبار شده بهصورت تاخورده در صورتی که ارتفاع چینش فرشها بر روی یکدیگر تغییر نکند بهمراتب کمتر از زمانی آسیب میبیند که ارتفاع فرشها دائماً کم شده و نیروی اعمالی به فرشها تغییر میکند. ضمن آنکه احتمال ریزش فرشها به دلیل ناپایداری طول انحنای تاخوردگی در هنگام بارگذاری بهمراتب بیشتر از زمان باربرداری است. در این تحقیق همچنین ارتفاع انحنای تاخوردگی، طول انحنای تاخوردگی و فضای خالی داخل انحنای تاخوردگی بررسی و اندازهگیری شده است.
دکتر سید علی مجابی، دکتر زهرا فنایی،
دوره 12، شماره 29 - ( بهار و تابستان 1395 )
چکیده
شناسایی و طبقهبندی نقشمایههای قالی ایران یکی از مهمترین شیوهها برای حفظ، حراست و احیاء آن است. این موضوع بهویژه در خصوص قالیهایی که ذهنیبافت و بدون نقشه هستند از اهمیت بیشتری برخوردار است. یکی از انواع قالیهای ذهنیبافت منطقه مرکزی ایران، قالی ذهنیبافت مزلقان است که در این مقاله طرحها و نقشمایههای یکصد سال اخیر آن شناسایی و طبقهبندی میشود. جهت حصول به این مهم از دو شیوه میدانی و اسنادی بر اساس منابع تاریخی و تصویری موجود در راستای تبیین سیر تغییرات حاصلشده در طرح و نقش قالی ذهنیبافت مزلقان استفاده میشود. استخراج اطلاعات علاوه بر مطالعات اسنادی که با رجوع به منابع مکتوب و غیرمکتوب صورت پذیرفت، با مراجعه به روستای مزلقان و یافتن فرشهای قدیمی و تهیه تصویر از آنها و مصاحبه با بزرگان و صاحبان تجربه در شهرستانهای ساوه و بازار تهران صورت پذیرفت و در نهایت با تطبیق دادهها و تصاویر، سیر تغییرات طرح و نقش قالی ذهنیبافت مزلقان معین شد. سپس با توجه به نتایج به دست آمده سعی شد تا طرحها و نقوش این قالی ذهنیبافت طبقهبندی و دستهبندی شود. بر اساس این تحقیق طرح و نقش قالی مزلقان را که در قالبی مشخص و یکنواخت به صورت طرح لچک ترنج یکچهارم تولید میشود میتوان بر مبنای سه دیدگاه تصویر و قالب نقشمایهها، ماهیت بصری و ظاهری نقشمایهها و کاربرد نقشمایهها در متن یا حاشیه در دو گروه نقشمایههای دارای گیاهان و نباتات و فرمها و قالبها طبقهبندی کرد که هر کدام به زیرمجموعههای دیگری تقسیم میشوند. حاشیهها نیز در قالی مزلقان به چهار نوع دوستکامی و هراتی نوع اول تا سوم تقسیم میشوند.
سید مصطفی افتخاری، دکتر سیدعلی مجابی، محمود اشعاری،
دوره 14، شماره 34 - ( پاییز و زمستان 1397 )
چکیده
امروزه در ایران می توان انواع مختلفی از نقشه را برای بافت فرش دستباف عرضه کرد. برای مثال از یک طرح، بنا بر نوع کاربرد، انتخاب کارفرما و انتخاب بافنده، می توان به راحتی نقشۀ شطرنجی، نقشۀ عددی و نقشۀ صوتی تهیه کرد. با این توضیح که استفاده از نقشه های صوتی در حال گسترش است و نسل جدید بافندگان برای استفاده از آن رغبت بیشتری از خود نشان می دهند، چراکه نقشۀ صوتی از نظر سهولت کار، سرعت بافت، بهداشت حرفه ای و همچنین در برخی موارد تجاری، از نظر هزینۀ نقشه نسبت به انواع دیگر، مناسب تر است و این در حالی است که نقشه خوان صوتی صرفاً عمل نقشه خوانی را انجام می دهد و تشخیص محل درست گره های خوانده شده کماکان بر عهدۀ بافنده است.
در این تحقیق با طراحی هاف نقشه خوان (دارای شمارۀ ثبت اختراع 88954) و بررسی عملکرد آن، با توجه به امکاناتی که فراهم می کند، مشخص شد که می توان عمل نشان دادن تارها را نیز، توسط دستگاه انجام داد. این کار که در این تحقیق از آن، به جهت سهولت در تشریح، با عنوان «چله یابی» یاد می شود، سرعت بافت را به میزان قابل توجهی، نسبت به انواع دیگر نقشه های فرش دستباف، بالا می برد.
در نقشۀ انتخاب شده برای بررسی و مقایسۀ بین انواع نقشه ها و هاف نقشه خوان، این نتیجه حاصل شده است که برای نقشه خوانی در هاف نقشه خوان به میزان نود درصد زمان کمتری صرف می شود.
