فاطمه سلطانی چایباغی،
دوره 18، شماره 42 - ( 7-1401 )
چکیده
فرش دستبافت ایران، هنری کهن و میراثی زنده از فرهنگ، طبیعت و ذوق ایرانی است. کیفیت و اصالت این هنر تا حد زیادی وابسته به نوع مواد اولیه و شیوههای رنگرزی سنتی است که در هر منطقه از کشور، ویژگیهای خاص خود را دارد. این پژوهش با هدف بررسی علمی و توصیفیِ مواد اولیه و رنگهای طبیعی مورد استفاده در فرش دستبافت ایران و تحلیل نقش آنها در حفظ اصالت و توسعهی اقتصادی این هنر انجام شده است. روش تحقیق، ترکیبی از مطالعات کتابخانهای و مشاهدات میدانی در چند منطقهی بافت، از جمله آذربایجان (مراغه)، کاشان و خراسان است. یافتهها نشان میدهد که استفاده از پشم طبیعی با چربی متعادل، ابریشم خالص و رنگهای گیاهی مانند روناس، نیل، اسپرک و پوست گردو، موجب درخشندگی، دوام و ثبات رنگی بالای فرشهای سنتی میشود. علاوه بر ارزش هنری، تداوم شیوههای بومی رنگرزی میتواند بهعنوان راهبردی برای ایجاد اشتغال خانگی و توسعهی پایدار جوامع محلی مورد استفاده قرار گیرد. این مقاله ضمن مرور چالشهای کنونی رنگرزی سنتی، راهکارهایی برای احیا و استانداردسازی آن ارائه میکند.
